كتاب كار رياضيات 2 كاري از گروه رياضي ناحيه 5 تبريز

شامل سوالات طبقه بندي شده 7 فصل رياضيات سال دوم دبيرستان

******************

ryazi2.zip [حجم: 1,19 مگابايت]

[ چهارشنبه بیست و هشتم فروردین 1392 ] [ 20:6 ] [ علی ولی ]

[ ]

با تشکر فراوان از سرگروه ریاضی ناحیه ۱ تبریز جناب آقای رستمی

فصل اول

        chapter-1.pdf [حجم: 127,1 کيلوبايت] ( تعداد دانلود: 7833)       

فصل دوم

chapter-2.pdf [حجم: 78,24 کيلوبايت] ( تعداد دانلود: 5476)

فصل سوم

chapter-3.pdf [حجم: 76,61 کيلوبايت] ( تعداد دانلود: 4544)

فصل چهارم

chapter-4.pdf [حجم: 73,27 کيلوبايت] ( تعداد دانلود: 6856)

[ چهارشنبه بیست و هشتم فروردین 1392 ] [ 20:0 ] [ علی ولی ]

[ ]

مجموعه زیر شامل 1۷ نمونه سوال ریاضی ۲ براي رشته هاي رياضي و تجربي و هنرستان است امید است مورد استفاده همکاران محترم و دانش آموزان عزیز قرار گیرد.  

soalat-raeze-2.rar [حجم: 3,4 مگابايت]

[ چهارشنبه بیست و هشتم فروردین 1392 ] [ 19:54 ] [ علی ولی ]

[ ]

امسال با شروع کار مجلس،خدايي رئيس سازمان سنجش در مجلس حضور يافت تا نحوه برگزاري کنکور که قرار بود امسال حذف شود اما نشد؛ بررسي شود.در همين زمينه با جبار کوچکي نژاد عضو کميسيون آموزش و تحقيقات گفت وگويي انجام شد که مي خوانيد:



ادامه مطلب

[ چهارشنبه بیست و هشتم فروردین 1392 ] [ 19:28 ] [ علی ولی ]

[ ]

کار وریدها(سیاهرگ ها) بازگردانیدن خون بدون اکسیژن از اندام های بدن به قلب است تا قلب برای تامین اکسیژن مورد نیاز خون، آن را به شش ها بفرستد. پس از آن خون اکسیژن دار به قلب بازمی گردد و از آنجا به سرخرگ آئورت پمپ شده و بالاخره در سراسر بدن منتشر مى شود.

ورید هاى ساق پا کار دشوارترى دارند، چرا که باید خون را در مسیری طولانى، در خلاف جهت جاذبه زمین و فشار وزن بدن به جلو برانند. در وریدها دریچه هاى یک طرفه اى قرار دارند که کار آنها پیشگیرى از بازگشت خون به عقب است. اگر این دریچه ها کار خود را به خوبى انجام ندهند، خون به عقب بازمی گردد و در وریدها تجمع می یابد و سبب تورم آنها مى شود.

وریدهاى متورم و بادکرده به دو شکل دیده مى شوند: وریدهاى واریسى و وریدهاى تارعنکبوتى(که در پزشکى بدان تلانژیکتازى گفته مى شود). وریدهاى واریسى بزرگ تر بوده و به رنگ آبى تیره یا ارغوانى هستند و اغلب در سطح پوست، به صورت پرپیچ و خم دیده مى شوند. وریدهاى تارعنکبوتى، کوچک ترند و شبیه تارهاى عنکبوت به نظر مى رسند و رنگ آنها آبى یا قرمز است. این ورید ها به سطح پوست نزدیک بوده و درد و تورم ندارند. بزرگ ترین و طولانى ترین ورید سطحى، ورید صافن بزرگ است که از سمت داخلى مچ پا وارد کشاله ران مى گردد. زمانى که دریچه ها در مسیر این ورید و یا اتصالات آن با سایر وریدها خراب مى شوند، خون، تجمع یافته و یا در شاخه هاى وریدى به عقب بازمى گردد و واریس را ایجاد مى کند.

دلایل

وریدهاى متورم واریسى و تارعنکبوتى بسیار شایع هستند. بیش از ۴۰ درصد زنان بالاى ۵۰ سال به این بیمارى دچارند. عوامل این بیمارى شامل موارد زیر است:

?- توارث: به نظر مى رسد که تمایل به این بیمارى به ویژه در سنین جوانى، در میان برخى خانواده ها بیشتر باشد. برخى زنان با دریچه هاى وریدى با کارایى پایین تر و یا دیواره هاى عروقى ضعیف تر به دنیا مى آیند.

?- ایستادن به مدت طولانى: یک بررسى در مورد کارگران دانمارکى در دسامبر ۲۰۰۵ نشان داد زنانى که ۷۵ درصد مدت زمان کار خود را به حالت ایستاده و یا در حال راه رفتن گذرانده بودند، تقریباً دو برابر زنانى که مدت زمان کمترى بر روى پاهایشان ایستاده بودند، نیاز به درمان واریس پیدا کردند. پژوهشگران تخمین مى زنند در بزرگسالانی که سنین فعالیت و اشتغال را مى گذرانند، ایستادن هاى طولانى مدت مسئول بیش از ۲۰ درصد موارد پیدایش واریس است.

?- سن: خطر واریس با افزایش سن زیادتر مى شود. رگ هاى خونى و عضلات پشت ساق پا که در موقع راه رفتن با فشار بر وریدها، بازگشت خون را به سمت قلب تسهیل مى کنند، با گذشت زمان ضعیف تر مى شوند. کمتر از ده درصد زنان زیر ۳۰ سال و بیش از ۷۵ درصد زنان بالاى ۷۰ سال به واریس مبتلا هستند.

?- جنسیت: زنان بیش از مردان مستعد واریس هستند و باردارى عامل اصلى آن است. در دوران باردارى، وریدهاى ساق پا پرتر بوده و راحت تر پاره مى شوند، زیرا حجم خون و فشار شکمى در این دوران افزایش مى یابد و هورمون ها سبب گشاد شدن رگ هاى خونى مى شوند. هرچه حاملگى به پایان خود نزدیک مى شود، خطر واریس افزایش مى یابد.

?- وزن: وزن اضافى به ویژه در اطراف شکم، فشار اضافى را بر وریدهاى ساق پا تحمیل مى کند. زنانى که اضافه وزن دارند، نسبت به زنان لاغر بیشتر در معرض ابتلا به واریس هستند و این خطر در مورد زنان چاق سه بار بیشتر است.

در مطالعات انجام شده بر روى مردان، ارتباط چندانى بین بروز واریس و وزن بدن دیده نمى شود.

علائم

وریدهاى تارعنکبوتى بیشتر به لحاظ زیبایى ناراحت کننده هستند، حال آن که وریدهاى واریسى علاوه بر ظاهر طناب مانند، مشکلات متعدد دیگرى نیز به همراه دارند. در صورتى که مبتلا به ورید واریسى هستید، پس از ایستادن یا نشستن طولانى، در ساق پاهایتان احساس درد مبهم، سنگینى، سوزش، فشار و یا ضعف خواهید کرد. معمولاً بالا نگاه داشتن ساق هاى پا به بهبود این مشکل کمک مى کند. ممکن است شب ها گرفتگی دردناک عضلات پشت ساق پا را تجربه کنید. پاها و مچ پاهایتان ورم مى کند و ممکن است پوست اطراف ناحیه واریس دچار خارش و خشکى شده و یا بر روى آن بثوراتى پیدا شود و یا رنگ آن به قهوه اى یا آبى تغییر کند. ورید هاى واریسى بزرگ تر لزوماً علائم شدیدترى ندارند. در واقع، بسیارى از مردم مدت ها قبل از بروز تغییرات قابل رویت در ورید هایشان، سایر علائم را تجربه مى کنند.

اگر ورید هاى واریسى درمان نشوند، علائم بدتر شده و گاه عوارضى چون پارگى، زخم پوستى و ترومبوفلبیت(thrombophlebitis  یا التهاب وریدى همراه با لخته شدن خون) پیدا مى شود.

ارزیابى وریدهاى غیرطبیعى

پزشک درباره علائم سئوال کرده و وریدها و پوست اطراف آن ها را معاینه مى کند. براى آزمایش واپس زدن خون، جریان خون را اندکى مسدود مى کند(براى این کار از یک تورنیکت، بازوبند فشار خون و یا دست استفاده مى کند) و مشاهده مى کند که پس از رها کردن ناحیه مسدود شده چه اتفاقى مى افتد. براى مشاهده وریدهاى سطحى و دریچه هاى آن ها، پزشک از سونوگرافى داپلر استفاده مى کند، یعنى چیزى شبیه به همان که در دوران باردارى مورد استفاده قرار مى گیرد، و آن را بر روى سطح ساق پا حرکت مى دهد. سونوگرافى داپلر، اطلاعات بیشترى در اختیار قرار مى دهد، چرا که به پزشک امکان مى دهد سرعت و جهت جریان و قوام خون را ارزیابى کند. این روش مى تواند مکانى را که از آن جا خون شروع به پس زدن مى کند، شناسایى نموده و تایید کند که جریان خون ورید عمقى به مقدار کافى است.

راهکارهایى براى مراقبت از خود

وریدهاى واریسى ساق پا نیاز به هیچ گونه درمانى ندارند، مگر اینکه علائم بروز کنند. در بسیارى موارد، روش هاى مراقبت از خود براى کاهش فشار وریدهاى ساق پا، تقویت جریان خون و پرهیز از استفاده از روش هاى موثرتر و یا به تاخیر انداختن آن ها کفایت مى کند. این روش ها به قرار زیر هستند:

۱) پاهایتان را بالا نگاه دارید. روزى چند بار با نگه داشتن پاها در بالاى سطح قلب به مدت ۱۵ دقیقه، به آن ها استراحت دهید. بدین ترتیب ورید هاى شما ناچار نخواهند بود که در خلاف جهت جاذبه کار کنند.

۲) فعالیت ساق پا را تغییر دهید. اگر براى مدت طولانى مى نشینید یا مى ایستید، چندین بار براى مدتى کوتاه به قدم زدن سریع بپردازید. عضلات پشت ساق پایتان را با فعالیت هاى فیزیکى از قبیل قدم زدن هاى سریع و تمرین هاى استقامتى تقویت کنید.

۳) از مسکن استفاده کنید. استامینوفن، آسپیرین یا ایبوپروفن مى توانند دردهاى خفیف وریدهاى واریسى را که گه گاه بروز مى کنند، تسکین بخشند.

جوراب واریس

۴) جوراب هاى ساق بلند کشى بپوشید. این جوراب ها با تحت فشار قرار دادن وریدهاى ساق پا از بازگشت خون به عقب جلوگیرى مى کنند. اگر علائم خفیف باشند، جوراب هاى ساق بلند معمولى کفایت مى کنند. اگر علائم شدیدتر باشند، پزشک شما جوراب هاى ساق بلند فشاردهنده اى را تجویز خواهد کرد که از مچ پا تا ران ها خاصیت کشسانی(سفتی) آنها کاهش مى یابد(مانند تصویر بالا). این جوراب ها باید صبح ها قبل از برخاستن از رختخواب پوشیده شوند.

۵) از پوشیدن هرگونه لباس و پوشش تنگ در ناحیه کمر یا ساق پا خوددارى کنید.

روزنامه شرق- زهرا عباسپورتمیجانى

[ دوشنبه بیست و ششم فروردین 1392 ] [ 17:36 ] [ علی ولی ]

[ ]


در نيمه اول ماه قمري هلال ماه به سمت ............................. مي باشد. الف) مشرق              ب) مغرب                ج) شمال                 د) جنوب خفه کردن مخزن سوخت به چه منظور صورت مي گيرد؟ الف) جلوگيري از رسيدن اکسيژن                 ب) جلوگيري ازر سيدن ماه سوختني ج) کاهش حرارت                                  د) همه موارد کوچکترين ساختارتشيکلاتي مقاومت بسيج کدام است؟ الف) مرکز مقاومت      ب) حوزه مقاومت       ج) پايگاه مقاومت        د) ناحيه مقاومت عامل اشک آوربويي شبيه ............................. دارد. الف) سيرتازه            ب) سير ياگياه           ج) سبزي تازه           د) فلفل تشعشعات و موج انفجاري که باعث خرابي ساختمان مي شود مربوط به خصوصيات کدام انفجارها مي شود؟ الف) اتمي                ب) ميکروبي            ج) هوايي                د) مشرق در .................... متري سر از بدن جدا و حرکات دست و پا به خوبي محسوس است. الف) 200               ب) 300                 ج) 400                 د) 500 در مورد کمک نگهبان کدام جمله صحيح است؟ الف) فردي مسلح مجهز به چراغ قوه             ب) فردي که در پاسدارخانه کار مي کند ج) تعيين زمان هاي پست                                                     د) تعيين پاس بخش علل ضرورت حفاظت اطلاعات چيست؟ الف) عدم رعايت اصول حفاظتي توسط نيروهاي خودي ب) مخفي نگه داشتن اسرار خودي ج) نفوذ عناصر پنهاني دشمن در بين نيروهاي خودي د) عمل به فرمايش امام کدام يک از موارد زير اطلاعات نظامي نيست؟ الف) روزنامه            ب) تجهيزات دشمن      ج) استقرار               د) جابجايي‌نيروهاي‌دشمن سرخرگ ................. درمحل گرفتن نبض بوده و در سطح خارجي و جلوي مچ دست بالاتر از  انگشت شست لمس مي شود. الف) گردني              ب) راني                 ج) زنده زبرين          د) همه موارد در کدام موارد زير از تنفس مصنوعي دهان به بيني استفاده مي شود؟ الف) در خفگي هاي پيشرفته مثل خفگي در آب يا گاز                      ب) در اطفال ج) شکستگي فک مصدوم                                                            د) موارد الف و ج درجه حرارت طبيعي بدن همواره در حدمعين بين ......................... درجه سانتي گراد است. الف) 2/38 تا 5/37    ب) 8/37 تا 7/36      ج) 8/36 تا 3/37      د) 37 تا 36 تغيير تعداد نبض در افراد در چه مواردي است؟ الف) با توجه به سن     ب) با توجه به جنس     ج) باتوجه به جثه        د) همه موارد کمک رسان چه مدت فرصت دارد فرد را احيا نمايد؟ الف) 6 دقيقه             ب) 5 دقيقه              ج) 10 دقيقه             د) 15 دقيقه به عملي که قبل از تيراندازي جهت بدست آوردن دقت سلاح انجام مي گيرد چه مي گويند؟ الف) رعايت اصول ايمني                          ب) سلاح سازماني      ج) قلق گيري د) تيراندازي صحيح اعمال مکانيکي سلاح در دو مرحله کدام است؟ الف) رفت و برگشت    ب) نظافت وروغن کاري                          ج) سرنيزه با غلاف  د) دست روي ماشه   کداميک از موارد زير جزء دفاع غريزي نمي باشد؟ الف) بسته شدن سريع چشم                        ب) عقب کشيدن دست با جسم داغ ج) تفکر و تعقل                                    د) فرار از حيوانات درمواقع اضطراري که فرصت ساختن و يا رفتن به پناهگاه وجود ندارد استفاده مي شود؟ الف) جان پناه                                      ب) پناهگاه               ج) جان پناه هاي موجود در منازل                د) پناهگاه هاي موجود در منازل نقش زنان درجبهه هاي جنگ چگونه بوده است؟ الف) حضور فعال در جبهه                                                   ب) نقش امداد ج) نقش امداد و پشتيباني                                                      د) همه موارد اين عامل به صورت جامد وبه رنگ سفيد است و بويي شبيه به بوي فلفل دارد؟ الف) عامل اعصاب      ب) عامل اشک آور     ج) عامل خون           د) عامل خفه کننده جزء راههاي ورود عوامل شيميايي به بدن نمي باشد؟ الف) چشم                ب) بيني و دهان         ج) پوست                د) گوش از وظايف عمومي کداميک از مسئوليت هاي زير مي باشد «هر پست را مهم ترين پست و هر لحظه را خطرناک ترين لحظه بداند؟ الف) پاسدار در حال گشت                                                    ب) نگهبان    ج) پاس بخش                                       د) اسلحه دار تعيين تقريبي مسافت بين دو نقطه: الف) تخمين مسافت                                 ب) تخمين مسافت باوسيله      ج) قطب نما                                        د) عامل موثر درتخمين مسافت فاصله در نقطه الف و ب در روي نقطه برابر با 5 سانتي متر مي باشد اگر مقياس نقشه  از مقياس باشد فاصله حقيقي دو نقطه چقدر است؟ الف) 2400 متر         ب) 2000متر           ج) 3000متر            د) 30000متر کداميک از موارد زير جزء جهت يابي در روز نمي باشد؟ الف)حرکت ظاهري خورشيد                      ب) خورشيدو سايه اجسام ج) خورشيدو ساعت مچي                                                    د) پيدا کردن وقت از روي جهت يابي   نکته مهم و قابل توجه آيه 60 سوره انفال چيست؟ الف) ترساندن دشمنان خدا                         ب) هوشياري دائمي مسلمانان ج) کسب آمادگي لازم براي مقابله با دشمنان     د) رضايت  الهي مناسبترين روش براي اطفاء آتش سوزي مواد خشک چيست؟ الف) خفه کردن                                    ب) سردکردن            ج) استفاده از خاموش کننده هاي پودر وکف      د) دورکردن ازساير مواد قابل استعمال در چه وضعيتهاي مسافت بيشتر ازمقدار حقيقي به نظر مي رسد؟ الف) هوا تاريک شد                               ب) آفتاب ازپشت سر بتابد      ج) هدف در زمين هموار قرار داشته باشد        د) همه موارد در شب يکي از قبضه هاي دشمن گلوله اي شليک مي کند پس از 6 شماره صداي شليک به گوش ما مي رسد فاصله ما تا قبضه دشمن چقدر است؟ الف) 2040 متر         ب) 1890 متر          ج) 1980 متر           د) 1800 متر اسنادي که اگر افشا شوند ضربه و خسارت مهمي به نيروهاي خودي خواهد زد جز کدام طبقه اسناد دسته بندي مي شود؟ الف) به کلي سري       ب) خيلي محرمانه       ج) محرمانه              د) سري کاربرد فشنگ گازي ....................... مي باشد. الف) درگيري با نفرات دشمن                     ب) آموزش وايجاد سرو صدا ج) نشان دادن مسير آتش                                                     د) آتش زدن هدف هاي قابل اشتعال ......................... در سالم و بدون عيب ماندن اسلحه کمک موثري مي کند. الف) نظافت و روغن کاري اسلحه                ب) بازديداسلحه ج) رفع گير اسلحه                                 د) باز و بسته کردن به موقع ودرست اسلحه   انسان براساس قدرت ................ و ..................... و ................. با خطرات مقابله مي کند. الف) تفکر- اختيار- حواس خود                   ب) تفکر- تعقل- يادگيريهاي قبلي ج) تفکر- احساسات- اراده                                                    د) همه موارد در تاريخ ................. بسيج تشکيل شد و در تاريخ ................ مسئوليت تشکيلات آن به سپاه محول گرديد. الف) آذر 1359 – دي 1369                    ب) آبان 1359- آذر 1369 ج) آذر 1359- دي 1359                                                   د) آبان 1358 – آذر 1359 هر انسان مخلص و متعهدي که آمادگي دفاعي را لازمه حيات جامعه اسلامي بداند در نزد خدا آبرو پيدا مي کند. الف) مقام معظم رهبري ب) شهيد دکتر بهشتي   ج) شهيد دکترچمران    د) امام خميني (ره) نقش عمده زنان در هشت سال دفاع مقدس ....... بود. الف) تهيه تجهيزات انفرادي                        ب) امداد و پشتيباني ج) تهيه غذا                                         د) تهيه لباس در مقابله با کدام نوع از آتش سوزي موثرترين وارزانترين روش سردکردن با آب است. الف) ناشي از برق                                 ب) ناشي از گاز         ج) آتش سوزي مايعات                             د) آتش سوزي مواد خشک جامد بودن، رنگ سفيد و بويي شبيه به فلفل دارد. ازمشخصات کدام عامل شيميايي است. الف) عامل اشک آور    ب) اعصاب              ج) عامل خون           د) عامل خفه کننده اقداماتي که هنگام حوادث جهت جلوگيري از مرگ يا کاهش درد مصدوم انجام مي گيرد چه ناميده مي شود؟ الف) علائم حياتي        ب) پيشگيري            ج) کمکهاي اوليه        د) درمان به کليه کارهايي که دريک سلاح انجام مي شود تا يک فشنگ شليک گردد گفته مي شود: الف) قلق گيري          ب) اصول تيراندازي    ج) تيراندازي با سلاح   د) اعمال مکانيکي سلاح   کدام يک روش مقابله با عامل اشک آور است؟ الف) استفاده از آمپول آتروپين                     ب) استفاده از آتش و بخار در جاي سربسته ج) ورود آمپول از راه گوش                                                 د) موارد الف و ج کدام يک از عوامل شيميائي به صورت گاز است؟ الف) تاول زا             ب) تهوع ‌آور            ج) اعصاب              د) خون سوزش مجاري تنفسي از علائم کدام عامل است؟ الف) عامل خفه کننده    ب) تهوع آور            ج) اشک آور            د) الف وج کوچکترين واحد ساختار تشکيلاتي نيروي مقاومت بسيج ............. است. الف) مرکز مقاومت      ب) پايگاه مقاومت       ج) حوزه مقاومت        د) مرکز استان از اقدامات ايمني زيرآوار کدام مورد را مي توان نام برد؟ الف) حفظ خونسردي    ب) دادن روحيه         ج) کنترل احساسات     د) همه موارد کدام يک از پناهگاههاي زير سريع  الاحداث است؟ الف) استخر              ب) اسکلت فلزي يا بتوني                          ج) پنگاهگاه چاله اي د) هيچکدام   کدام يک از موارد زير براي خاموش کردن آتش هاي مايعات صحيح نمي باشد؟ الف) خفه کردن آتش بوسيله شن و ماسه          ب) خاموش کردن بوسيله آب ج) استفاده از خاموش کننده هاي دستي           د) اختلاف روسيه و اتريش کداميک از موارد زير پناهگاه سريع الاحداث مي باشد؟ الف) اسکلت بتوني يا فلزي                                                   ب) استخر    ج) پناهگاه چاله اي                                 د) همه موارد کدام عامل شيميايي زير بوي معطر نظير بوي سير دارد؟ الف) عامل اشک آور    ب) عامل خفه کننده     ج) عامل تاول زا        د) عامل اعصاب کداميک از موارد زير از علائم خون است؟ الف) دردهاي ناحيه شکم                                                     ب) سرخ شدن لب ها ودور چشم ها ج) احساس فشار بر روي قفسة‌سينه               د) سوزش مجاري تنفسي افزايش درجه حرارت بدن درکداميک از موارد زير ديده مي شود؟ الف) سرمازدگي         ب) گرمازدگي           ج) شوک                 د) سؤءتغذيه تنفس مصنوعي به روش دهان به دهان در کداميک از موارد زير بکار نمي رود؟ الف) گازگرفتگي         ب) شکستگي دنده ها    ج) شکستگي فک        د) خفگي در آب کداميک از موارد زير از علل ايست قلبي نيست؟ الف) شوک               ب) خونريزي شديد      ج) شکستگي ها          د) تصلب شرائين کداميک از علائم زير نياز مصدوم به تنفس مصنوعي را نشان مي دهد؟ الف) کاهش دماي بدن   ب) پوست رنگ پريده   ج) افزايش دماي بدن    د) کبودشدن بافتهاي بدن طرحهاي استراتژيکي نظامي و سياسي در کدام حيطة زير طبقه بندي مي شود؟ الف) به کلي سري       ب) سري                 ج) خيلي محرمانه       د) محرمانه بازو بسته کردن کلاشينکف توسط رزمنده به چه منظور انجام مي گيرد؟ الف) بازديداسلحه        ب) رفع گير اسلحه      ج) نظافت و روغن کاري      د) هرسه مورد نگهداري اسلحة انفرادي، عيب يابي وتعمير آن به عهدة کيست؟ الف) نگهبان                                        ب) کسي که اسلحه را همراه دارد ج) انباردار                                         د) کمک نگهبان فشنگ ثاقب انفجاري در کداميک از موارد زير کاربر دارد؟ الف) درگيري با نفرات دشمن                     ب) نفوذ در استحکامات ج) آتش زدن انبار مواد سوختني                  د) آموزش وايجاد صدا   اين سخن از کيست؟ «اگر بر کشوري نواي دلنشين تفکر بسيجي طنين انداز شد چشم طمع دشمنان و جهانخواران از آن دور خواهد گرديد» الف) امام خميني         ب) آيت الله خامنه اي    ج) شهيددکترچمران     د) شهيد همت بسيج مستضعفين در چه سالي به سپاه پاسداران محول گرديد؟ الف) در سال 1358- 1359                     ب) در سال 1359- 1369 ج) در سال 1358- 1369                                                   د) در سال 1357- 1358 اين عامل به صورت گاز است و بويي شبيه به بوي سبزي تازه دارد. الف) عامل خفه کننده    ب) عامل تهوع آور     ج) عامل اعصاب        د) عامل تاول زا به حاصلضرب غلظت در واحد زمان که شدت عمل فيزيولوژيکي را مشخص ميکند چه مي‌گويند؟ الف) ئيدروليز            ب) پايداري              ج) غلظت                د) دز اسنادي که افشاء کردن آنها ضربه و خسارت مهمي به نيروهاي خودي وارد مي کند. الف) سري               ب) به کلي سري        ج) محرمانه              د) خيلي محرمانه کدام مورد جزء حفاظت گفتارنمي باشد؟ الف) دوستي و محبت بي جا                       ب) استراق سمع از وسايل ارتباطي ج) خودنمايي                                       د) ضعف در خويشتن داري علايمي هستند که ميزان سلامتي و بيماري و يا نشانه هاي حيات شخص ر ا نشان ميدهند. الف) مراحل گوناگون هوشياري                   ب) علايم حياتي ج) معاينه مردمک                                 د) رنگ پوست موثرترين و معمول ترين نوع تنفس مصنوعي است. الف) دهان به دهان      ب) دهان به بيني        ج) دهان به دهان وبيني د) روش سيلومتر خطر هر لحظه ما و محل اقامت ما را تهديد مي کند. الف) وضعيت قرمز     ب) وضعيت سفيد        ج) وضعيت زرد         د) الف وج صحيح است.   کداميک از موارد زير دو نيروي عمده تحت امر فرماندهي کل قوا هستند؟ الف) نيروهاي مردمي- نيروي زميني             ب) نيروي ارتش- نيروي سپاه ج) نيروهاي رسمي- نيروهاي زميني             د) نيروهاي رسمي دولتي- نيروهاي مردمي کدام يک از موارد زير پناهگاه نيست. الف) پارکينک اسکلت فلزي                       ب) حوض عميق ج) اتاق هاي بتوني مستحکم                       د) استخر کم عمق کدام عامل شيميايي به صورت جامد است و بوي فلفل دارد. الف) عامل اشک آور    ب) عامل تهوع آور     ج) عامل اعصاب        د) عامل خون در فاصله ........... سر از بدن جدا ديده مي شود و حرکات دست و پا بخوبي  محسوس است. الف) در 200 متري    ب) در 500 متري      ج) در 300 متري       د) در 400 متري کداميک از موارد زير جزء اطلاعات غيرنظامي است. الف) تعداد نفرات/ تجهيزات دشمن                ب) جابجايي نيروهاي دشمن ج) استقرار نيروهاي دشمن                        د) اعلام زمان برگزاري آزمونهاي استخدامي کداميک ازموارد زير جزء علل ضرورت حفاظت اطلاعات نيست. الف) مخفي نگه داشتن اسرارخودي               ب) جلوگيري از غافل گيرشدن ج) اعمال اراده ونيات به دشمن                   د) نفوذ عناصري پنهاني در بين نيروهاي خودي نظارت و هماهنگي پست ها ازوظايف کدام فرد در پاسدارخانه مي باشد. الف) مسئول پاسدارخانه ب)پاس بخش             ج) نگهبان                د) کمک نگهبان کدام مورد درحيطه‌ي طبقه بندي اسناد محرمانه قرار  دارد. الف) ابلاغيه ودستورالعمل                                                    ب) آمارنيروها وامکانات ج) طرحهاي آموزش رزمي                                                  د) برنامه هاي آموزشي تعداد تنفس طبيعي در بزرگسالان عبارتست از: الف) 18-12 بار در دقيقه                                                    ب) 20-12 بار در دقيقه ج) 20-18 بار در دقيقه                                                      د) 30-20 بار در دقيقه فشنگ جنگي ثاقب در.................................... کاربرد دارد. الف) درگيري با نفرات دشمن                     ب) نشان دادن مسير آتش ج) درگيري با موانع سبک دشمن                 د) آتش زدن هدف هاي قابل اشتعال   موثرترين روش مقابله با آتش سوزي نوع اول مي باشد. الف) خفه کردن آتش                               ب) استفاده از گاز ج) سرد کردن به وسيله آب                        د) بستن شيرگاز کدام مورد صحيح نمي باشد؟ الف) براي مقابله باعامل اشک آور از آتش و بخار استفاده کنيد. ب) عامل اشک آور به صورت جامد و رنگ سفيد است ج) عامل اشک آور بويي شبيه به سير دارد. د) علايم اشک آور به صورت تهوع واستفراغ مي باشد. مشاهده نور سفيد نشان دهنده کدام يک از موارد زير است؟ الف) ويژه آلوده ميکروبي                                                    ب) مواد شيميايي تاول زا ج) عامل تهوع آور                                 د) انفجار اتمي در چه وضعيتي هايي مسافت کمتر از مقدار حقيقي به نظر مي رسد؟ الف) هوا تاريک باشد                              ب) زمينه پشت هدف تاريک باشد ج) جهت ديد از پايين به بالا باشد                 د) جهت ديد از بالا به پايين باشد. کدام يک از وظايف اسلحه دار مي باشد؟ الف) آماده نگه داشتن اسلحه و مهمات            ب) اطمينان ازخالي بودن سلاح ج) کنار گذاشتن اسلحه هاي خراب جهت بردن به تعميرگاه                د) همه موارد اسناد و مدارک زير به ترتيب «سوالات امتحاني- شناسنامه افراد» جزء‌کداميک از طبقه بندي اسناد قرار دارد؟ الف) خيلي محرمانه – خيلي محرمانه             ب) محرمانه- محرمانه ج) خيلي محرمانه- سري                                                     د) خيلي محرمانه- محرمانه کداميک از موارد زير جزء متعلقات تفنگ کلاشينکف نمي باشد؟ الف) لوله پرتاب نارنجک                                                    ب) دستگاه نشانه روي شب  ج) وسايل تنظيف                                   د) قنداق تفنگ باز و بسته کردن کلاشينکف توسط رزمنده به چه منظور صورت مي گيرد؟ الف) بازديد اسلحه       ب) نظافت و روغن کاري                         ج) رفع گير  اسلحه   د) هر سه مورد   آب مورد نياز آشاميدني هنگام استفاده از پناهگاه 5/2 ليتر مي باشد. اين مقدار مصرف در ..............ساعت است. الف)‌24                  ب) 48                   ج) 12                   د) 42 کدام يک از موارد زير جزو جان پناه نمي باشد؟ الف) تنه درختان         ب) پارکينگ مستحکم   ج) حوض عميق         د) زيرزمين بهترين روش مقابله با اين آتش سوزي خفه کردن به وسيله‌ي شن و ماسه يا پتوي خيس مي باشد. الف) آتش سوزي گازها                            ب) آتش سوزي مايعات  ج) آتش سوزي ناشي از برق                      د) آتش سوزي مواد در کدام آتش سوزي از خاموش کننده  استفاده مي شود؟ الف) آتش سوزي ناشي از برق                    ب) آتش سوزي ناشي از گاز ج) آتش سوزي ناشي از مواد خشک              د) آتش سوزي ناشي از مايعات به حاصلضرب غلظت درواحدزمان که شدت عمل فيزيولوژيکي را نشان مي دهد..... مي گويند. الف) غلظت مواد شيميايي                                                    ب) دز ناتوان کننده ج) دز کشنده                                        د) دز کدام يک از عوامل شيميايي به صورت گاز است؟ الف) اعصاب            ب) خون                 ج) تاول زا               د) تهوع آور کدام يک از راه هاي مقابله با عامل اشک آور است؟ الف) استفاده از آمپول آتروپين                     ب) استفاده از آمپول اميل نيتريت ج) استفاده از آتش و بخار آب                     د) وارد کردن آمپول از راه گوش زمان ماسک گذاري هنگام حملات ش.م.ر. الف) پس از تشخيص وقوع يک حمله‌ي ش.م.ر. ب) پس از تشخيص منطقه‌ي آلوده ج) قبل از تشخيص منطقه‌ي آلوده                 د) موارد الف و ب فردي که جهت نظارت و هماهنگي پست ها تعيين مي گردد.......... نام دارد. الف) مسئول پاسدارخانه ب) نگهبان               ج) کمک نگهبان         د) پاس بخش در چه مسافتي حرکت دست و پا به خوبي محسوس است؟ الف) 200 متري        ب) 300 متري          ج) 400 متري          د) 500 متري فاصله‌ي ما تا خمپاره‌ي دشمن 2460 متر مي باشد. پس از چند شماره صداي شليک به گوش رسيده است؟ الف) 9 شماره           ب) 7 شماره             ج) 6 شماره             د) 8 شماره عبور خون از داخل سرخرگ باعث ضربه اي به ديواره‌ي سرخرگ مي شود که به آن .... مي گويند. الف) فشار خون         ب) ضربان قلب         ج) نبض                  د) مورد ب و ج کدام يک از موارد زير قبل از انجام تنفس مصنوعي صحيح نيست؟ الف) آزاد کردن مجاري تنفسي                    ب) ادامه عمل تنفس مصنوعي تا 15 دقيقه بعد از زمان شروع ج) جست و جوي علت خفگي و رفع آن د) تغيير مکان ندادن مصدوم زيرا مانع خفگي او مي شود. تعداد تنفس در کودکان: الف) 20 بار در دقيقه   ب) 30 بار در دقيقه    ج) 12 بار در دقيقه     د) 15بار در دقيقه رنگ پوست سفيد يا رنگ پريده در چه مواردي ديده مي شود؟ الف) خفگي              ب) مسموميت            ج) سرماخوردگي        د) حمله‌ي قلبي کدام يک نشان دهنده‌ي نياز مصدوم به تنفس مصنوعي نيست؟ الف) سيانوز             ب) گشادشدن مردمک ها                          ج) تلاش براي کسب هوا     د) شکستگي فک در هنگام انجام ماساژ قلب و تنفس مصنوعي به کمک دو نفر نسبت ماساژ قلب به تنفس مصنوعي بايد ..... باشد. الف) 1 به 4             ب) 1 به 4              ج) 4 به 1               د) 2 به 1 کدام يک از موارد زير جزو متعلقات کلاشينکف است؟ الف) انواع فشنگ ها    ب) نارنجک هاي تفنگي ج) انواع خشاب ها      د) موارد الف و ج کدام يک از موارد زير در به کارگيري اصول ايمني استفاده از اسلحه صحيح نيست؟ الف) هنگام تحويل دادن و تحويل گرفتن اسلحه بايد از خالي بودن آن اطمينان حاصل کرد. ب) از فشنگ هاي مشکوک استفاده نکنيد. ج) سلاح بعد از تيراندازي بايد بازديد شود. د) هيچ گاه به ته چاشني ضربه نزنيد.   مقام معظم رهبري فرمودند:‌«بسيج عبارت است ازمجموعه اي که در آن پاک ترين انسانها در اره .......... و براي به کمال رساندن به خوشبختي رساندن اين کشور جمع شده اند.» الف) ترساندن دشمن     ب) داشتن کشور آباد    ج) اهداف عالي اين ملت        د) آمادگي  دفاعي کدام گزينه روز بسيج دانش آموزي مي باشد. الف) هشتم آبان سال 1368                       ب) پنجم آذر 1369 ج) پنجم آذر سال 1368                                                      د) هشتم آبان 1369 محلي که در مواقع اضطراري که فرصت ساختن يا رفتن به پناهگاه نيست مورد استفاده قرار مي گيرد. الف) سنگر               ب) سنگرشهري         ج) جان پناه              د) پناهگاه سريع الاحداث براي خاموش کردن مخزن سوخت يک وسيله‌ي گرمازا که بسيار گرم شده کدام عامل را بايد از بين برد؟ الف) خفه کردن  مخزن سوخت                   ب) خنک کردن مخزن با آب ج) بستن شير سوخت                              د) هر سه مورد ضعف و بي حالي و شلي دست و پا مربوط به کدام عامل است؟ الف) اشک آور          ب) تهوع  آور           ج) تاول زا               د) اعصاب کدام يک ازموارد از علائم عامل تهوع آور است؟ الف) سوزش مجاري تنفسي                        ب) سرفه ج) تنگي مردمک تنفسي                           د) دردهاي ناحيه شکم اصول و قواعد پيش بيني شده اي که هنگام جنگ و دفاع از آن استفاده مي کنيم...گويند. الف) سنگر               ب) سنگرشهري         ج) تاکتيک               د) سنگرتعجيلي کدام مورد جزء نکاتي که در ايست و بازرسي بايد رعايت شود نمي باشد؟ الف) پاسدار بايد به مأموريت خود توجيه شده باشد ب) پاسدار بايد در مکاني ايست بدهد که تحت پوشش ديد دشمن باشد ج) پاسدار در محل ايست و بازرسي بايد  ايجاد مانع کند د) پاسدار بايد بداند در چه زماني ايست و بازرسي کند. درنيمکره جنوبي اگر عدد 12 ساعت را به طرف خورشيد بگيريم نيمساز زاويه بين ساعت 12 وعقربه ساعت شمار کدام جهت را نشان مي دهد: الف) جنوب              ب) شمال                 ج) شرق                 د) غرب هنگام گراگيري با قطب نما شروع زاويه از جهت ............نقطه بوده و در ............عقربه هاي ساعت. الف) جنوب - خلاف     ب)  شمال- جهت        ج) شمال- خلاف         د) جنوب- جهت در شب به محض ديدن برق دهانه‌ي يک جنگ افزار شروع به شمارش مي کنيم پس از چهار شماره (ثانيه) صداي شليک به گوش ما مي رسد فاصله ما تا جنگ افزار چه قدر است؟ الف) 1220             ب) 1320               ج) 1230                د) 1330 حضرت علي (ع) در نهج البلاغه نامه‌ي .......... به ............. مي فرمايد در کارهاي کارگزارانت کاوش و رسيدگي کن و جاسوسان وفادار بر آن ها بگمار... الف) 53، به ابوذر      ب) 35، به مالک اشتر ج)53، به مالک اشتر   د) 35، به سلمان کدام مورد جزء علل ضرورت حفاظت، اطلاعات نيست؟ الف) مخفي نگه داشتن اسرار خودي              ب) به دست گرفتن ابتکار عمل ج) جلوگيري از غافل گير شدن                   د) نفوذ عناصر پنهاني دشمن اسنادي که افشاي آن در بين مردم آزاده نبوده وفقط کارکنان سازماني و يگاني بايد بدانند جزء‌کدام دسته از اطلاعات مي باشد. الف) به کلي سري       ب) خيلي محرمانه       ج) سري                 د) محرمانه کدام مورد جزء‌علائم حياتي نمي باشد. الف) فشار خون         ب) کمک هاي اوليه     ج) نبض                  د) درجه حرارت بدن کدام مورد از علايم ايست قلب نمي باشد؟ الف) اختلال نبض                                  ب) گشاد شدن مردمک چشم    ج) حرکت نکردن قفسه‌ي سينه                    د) انواع شوک ها نسبت ماساژ قلبي با تنفس مصنوعي بايد ........ به ........ باشد. الف) 1 به 4             ب) 4 به 1              ج) 15 به 2             د) 2 به 15 برد مفيد  و برد نهايي سلاح کلاشينکف کدام مورد است؟ الف) 2000 متر و 400 متر                     ب) 200 متر و 400 متر ج) 400 متر و 2000 متر                                                  د) 2000 متر و 200 متر علامت شناسايي فشنگ جنگي ثاقب: الف) رنگ قرمز مرمي                            ب) نوک مرمي مشکي و قرمز ج) پوکه برخي زرد رنگ                                                    د) رنگ سياه نوک گلوله با مرمي فولادي براي رسيدن به يک تيراندازي خوب نياز به .........مي باشد. الف) استعداد زياد                                  ب) تمايل وکشش شخصي       ج) الف و ب صحيح است                                                    د) هيچکدام   بنابر آيه اي از قرآن دفاع وکسب آمادگي بايد ... مد نظر باشد و در جهت ....... الف) رضايت الهي- ترساندن دشمن               ب) رضايت رهبر- آزادي سرا ج) رضايت پدرو مادر- ترساندن دشمن           د) همه موارد کوچکترين واحد ساختار تشکيلاتي نيروي مقاومت بسيج............است. الف) مرکز مقاومت      ب) بايگاه مقاومت       ج) حوزه مقاومت        د) استان اين سخن از کيست؟ اگر بر کشوري نواي دلنشين تفکر بسيجي طنين انداز شد چشم طمع دشمنان  جهان خواران دور خواهد گرديد و الا هر لحظه بايد منتظر حمله باشيم. الف) شهيد دکتربهشتي                             ب) رهبر معظم انقلاب حظت آيت اله خامنه اي ج) امام خميني (ره)                                د) شهيد دکتر چمران آتش سوزي مواد خشک با چه وسيله اي خاموش مي شود؟ الف) آب                  ب) بنزين                ج) خفه کردن            د) هيچکدام اين سخن «در دنيايي که سلطه گري يک امتياز محسوب مي شود ملت ما بايد قادر به دفاع خود باشد.»چه خبري را نشان ميدهد. الف) هوشياري دائمي مسلمانان                    ب) اهميت آمادگي دفاعي ج) دفاع برابر رضاي خدا                                                    د) هيچکدام فشاري که پس از منفجر شدن مواد منفجره برمحيط وارد مي شود را ........ گويند. الف) قدرت انفجار       ب) سرعت انفجار       ج) موج انفجار           د) همه موارد بهترين راه جلوگيري از عوامل شيميائي ........... است. الف) استفاده از ماسک                             ب) استفاده از فرمول D و C و B و A ج) الف و ب                                        د) هيچکدام تشعشعات هسته اي عامل بيماريهاي خطرناک چون .................مي باشد. الف) سرطان             ب) سياه زخم            ج) طاعون               د) هيچکدام کداميک از موارد زير جزو جان پناه نيست؟ الف) تنه درختان         ب) پارکينگ مستحکم   ج) حوض                د) کانال تنگي مردمک چشم جزو کداميک از عوامل شيميايي زير است؟ الف) اعصاب            ب) خون                 ج) تاول زا               د) تهوع آور آمپول اميل نتيريت چند عدد و در چه بازده زماني استفاده مي شود؟ الف) 3-10              ب) 4-15 دقيقه          ج) 2-5 دقيقه            د) 8-5 دقيقه کداميک روش مقابله با عامل اشک آور است؟ الف) استفاده از آمپول آتروپين                     ب) وارد کردن آمپول از راه گوش ج) مورد الف و ب                                 د) استفاده از آتش و بخار در مناطق سربسته از مشخصات عامل تاول زا است؟ الف) مايع و جامد        ب) مايع و گاز          ج) گاز                   د)  گاز و جامد ضعف و بي حالي و شلي دست و پا مربوطه به کدام عامل است؟ الف) اشک آور          ب) تهوع آور            ج) تاول زا               د) اعصاب کدام يک از موارد زير راههاي ورود عوامل شيميايي نيست؟ الف) چشم                ب) گوش                 ج) پوست                د) دهان کوچکترين واحد ساختار تشکيلاتي بسيج کدام است؟ الف) مرکز مقاومت      ب)پايگاه مقاومت        ج) حوزه مقاومت        د) استان بستن شيرمخزن سوخت به چه منظور صورت مي گيرد؟ الف) کاهش حرارت                                ب) جلوگيري از آتش سوزي ج) جلوگيري از ماده سوختي                      د) براي سردشدن کدام يک از موارد زير از اجزاي خاموش کننده هاي دستي نمي باشد؟ الف) ضامن              ب) محل خروج          ج) درجه نشان دهنده وضعيت  د) تلق مخصوص اولين اقدام در برخورد با يک مجروح  زير آور است؟ الف) دادن روحيه        ب) حفظ خونسردي      ج) کنترل احساسات     د) تکان نخوردن کداميک از عوامل شيميايي به صورت گاز است؟ الف) اعصاب            ب) تاول زا              ج) خون                  د) اشک آور آمپول اميل نيتريت چند عدد و در چه بازده زماني استفاده مي شود؟ الف) 3 – ده دقيقه       ب) 4- پانزده دقيقه      ج) 2- پنج دقيقه         د) 8- دقيقه کداميک از موارد زير از اقدامات پس از خروج از منطقه آلوده شيميايي است؟ الف) رفع آلودگي جاده ها                                                     ب) رفع آلودگي هواي منطقه ج) لباس ها را رفع آلودگي کنيم                   د) همه موارد کدام مورد از وظايف مسئول پاسدارخانه است؟ الف) در هنگام شب زير نور چراغ نايستد        ب) رسيدگي به کليه امور جاري ج) اطمينان از خالي بودن سلاح                   د) اسم شب را از نفرات بپرسد کدام موارد از سنگر هاي تعجيلي مي باشد؟ الف) سنگرحلزوني      ب) تيربرق              ج) جوي آب             د) مورد ب وج نيمه اول ماه چه سمتي را نشان ميدهد؟ الف) شمال               ب) جنوب                ج)مشرق                 د)  مغرب کدام مورد از ضرورت حفاظت اطلاعات مي باشد؟ الف) جلوگيري از غافلگيرشدن                    ب) عدم رعايت اصول حفاظتي ج) اداي تکليف به فرمان امام                      د) نفوذ عناصر دشمن کدام يک از موارد زير از علل متغير بودن نبض مي باشد؟ الف) سن                 ب)  جنس                ج) وزن                  د) الف وب  

[ سه شنبه بیستم فروردین 1392 ] [ 15:22 ] [ علی ولی ]

[ ]

فرار سریع حیوانات از محدوده ای که ا حساس خطر می کنند،دفاع.......... می گویند

الف)آگاهانه               ب)دفاع غیر نظامی                ج)غریزی               د)الف و ج

لازمه موفقیت در هر کاری...................برای انجام آن است.

الف)آمادگی          ب)دفاع          ج)شناخت           د)بصیرت

 

این سخن از کیست؟

"هر انسان مخلص و متعهد که آمادگی دفاعی را لازمه ی حیات جامعه اسلامی بداند،در نظر خدا آبرو پیدا می کند."

الف)مقام معظم رهبری         ب)امام خمینی          ج)آیت اله بهشتی               د)پیامبر

 

در راس نیروهای مسلح چه کسی قرار دارد؟

الف)رئیس جمهور            ب)فرمانده سپاه پاسداران           ج)رهبر            د)هیچکدام

 

بر اساس مصوبه مجلس در چه تاریخی مسئولیت بسیج به سپاه محول گردید؟

الف)آذر ماه 1358        ب)دی ماه 1369          ج)دی ماه 1359        د)آذر ماه 1359

 

شروع جنگ تحمیلی ایران در چه تاریخی بود؟

الف)31شهریور 1359     ب)31 شهریور 1369      ج)دی ماه 1359    د)دی ماه 1369

 

نقش عمده زنان در هشت سال دفاع مقدس.................. بود.

الف)شرکت در خط مقدم جبهه           ب)امداد و پشتیبانی            ج)سازندگی و عمران شهرها            د)همه موارد

 

تشکیل نخستین گروه سپاه پاسداران در سعد آباد از فعالیتهای پس از انقلاب ..........  بود.

الف)شهید دکترمصطفی چمران  ب)شهید ابراهیم همت  ج)شهید صیادشیرازی د)شهید باکری

 

-بسیج مستضعفین در چه تاریخی تشکیل شد؟

الف)سال         1369          ب)سال 1359           ج)سال 1360           د)سال 1358

 

-این سخن از کیست؟ "تیر اندازی،شنا و اسب سواری را به فرزندان خود بیاموزید."

الف)حضرت علی (ع)       ب)رسول اکرم (ص)       ج)امام خینی      د)آیت اله خامنه ای


محلی که در مواقع اضطراری که فرصت ساخت و یا رفتن به پناهگاه برای حفظ جان وجود ندارد،استفاده می شود، کدام است؟

الف)پناهگاه ب)جان پناه ج)پناهگاه گلدانی د)هیچکدام

-نجات افراد آسیب دیده از زیر آوار و ساختمانهای فرو ریخته به عهده ............. است.

الف)نیروی انتظامی ب)امداد و نجات ج)هلال احمر د)بسیج

-موثر ترین و ارزان ترین روش مقابله با آتش سوزی مواد خشک (چوب،کاغذ) چیست؟

الف)سردکردن به وسیله آب ب)خاموش کننده های دستی ج)به وسیله شن و ماسه د)پتوی خیس

-بهترین روشهای مقابله با آتشسوزی مایعات (نفت،بنزین،الکل و...)کدام است؟

الف)پتوی خیس ب)خاموش کننده های دستی محتوی پودر و کف ج)به وسیله شن وماسه خشک د)همه موارد

-پناهگاه های سریع الاحداث شامل کدام پناهگاه ها می باشد؟

الف)پناههگاه نبشی شکل ب)جان پناه ج)پناهگاه های گلدانی و چاله ای د)پناهگاه

-به سوالات زیر جواب ص یا غ بدهید.

-پناهگاه مکانی است پیش ساخته که در مقابل اصابت ترکش ها و امواج مستحکم و ایمن بوده و جان انسان را حفظ و آوار را تحمل می نماید. ص ( ) غ ( )

-مواد نفتی را در انبار یا جاهایی که مواد خشک و قابل اشتعال وجود دارد نگه داری می کنند. ص ( ) غ ( )

-جاهای خالی را کامل کنید.

-برای ایجاد آتش وجود سه عامل ........،........و........ لازم است.

-استفاده از ......................... در محل های بسته و داخل ساختمانهایی که دچار آتشسوزی شده اند ، کاملا ایمنی را تامین نمی نمایند.

سوالات تشریحی

-دفاع غیر نظامی را تعریف کنید.

-چهار مورد از توصیه های بهداشتی در استفاده از پناهگاه را بگویید.

-اجزا و قطعات به کار رفته در خاموش کننده های دستی را نام ببرید.

-انواع آتشسوزی را نام برده و هر کدام را توضیح دهید.

- روش نجات افرادی که دچار آتشسوزی شده اند را شرح دهید.

-برای پیش گیری از حوادث آتشسوزی چه اقداماتی را می توان انجام داد؟

-مکانیزم خاموش کننده های پودری به چه صورت است.

-چرا استفاده از ماسک های فیلتر دار در محل های بسته و داخل ساختمانهایی که دچار آتشسوزی شده اند کاملا ایمنی را تامین نمی نمایند؟


سوالات تشریحی ۴نمره

۱٫     انواع دفاع را نام ببرید و تفاوت اساسی میان آندو را ذکر کنید .

۲٫     وسایل اولیه مقابله با آتش سوزی را نام ببرید.(۴ مورد )

۳٫     اقدامات عمومی در مقابله با جنگهای ش .م . ر  را بیان کنید .(۴مورد ) 

۴٫     اقدامات ویژه برای مقابله با انفجار های هسته ای را بیان کنید.

سئوالات چهار گزینه‌ای

۱٫ در کدامیک از آیات قرآنی به اهمیت آمادگی دفاعی اشاره شده است .

الف) آیه ۱۰۲ سورة نساء ب) آیه ۳۰ سورة بقر  ج) آیة ۶۰ سورة انفال                د) مورد الف و ج

۲٫ کدامیک از موارد زیر در شمار جان پناه به حساب می آیند ؟

الف) پاساژ                               ب)  کانال                                    ج) گودال     د) درختان تنومند

۳٫ کدامیک از موارد زیر در شمار پناهگاه به حساب می آیند ؟

الف) زیر تونل‌ها    ب) استخر   ج) اتاق بتونی  د) زیر زمین و معابر امن

۴      کدامیک از موارد زیر به هنگام استفاده از پناهگاهها توصیه می شود ؟ 

الف)  ضد عفونی کردن پناهگاه   ب)  همراه داشتن وسایل بهداشتی ج) جلوگیری از نفوذ حشرات  د) همه موارد


(مژده به دانش آموزان دبیرستان دانش خلخال)

۵٫     آتش سوزی ناشی از برق جزء کدامیک از انواع آتش سوزی است ؟ 

الف) نوع اول    ب) نوع دوم  ج) نوع سوم    د) نوع چهارم

۶٫     خفه کردن مخزن سوخت به چه منظوری انجام می شود ؟

الف) برای کاهش حرارت  ب) جلوگیری از رسیدن ماده سوختنی  ج) جلوگیری از رسیدن اکسیژن   د) همه موارد

۷٫     کدامیک از موارد زیر جزء راههای نفوذ عوامل شیمیایی به بدن است ؟

الف) پوست     ب) گوش  ج) موارد الف و ب     د) هیچکدام

۸٫     هدف از تعریف : « مقدار ملی گرم غبار یا ذرات مواد شیمیایی در واحد حجم هوا » چه می باشد ؟

الف) دُز کشنده متوسط    ب) غلظت مواد شیمیایی  ج) دُز      د) پایداری                              

۹٫     آمپول آتروپین در مقابله با کدام عامل شیمیایی کاربرد دارد ؟

الف) عامل خون                     ب) عامل خفه کننده          ج) عامل تاول زا      د) عامل اعصاب

۱۰٫مشخصه گاز و بوی سبزی تازه مربوط به کدام عامل است ؟

الف) عامل تهوع آور    ب) عامل ناتوان کننده  ج) عامل خفه کننده            د) عامل اشک آور

۱۱٫تابلو مثلث حاوی ماسک با زمینه آبی نشانگر کدام نوع آلودگی است ؟

الف) اتم    ب) گاز  ج) میکروب    د) موارد الف و ب

۱۲٫کدامیک جزء نشانه های منطقه آلوده نمی باشد ؟

الف)  مشاهده ذرات معلق در هوا ب) مشاهده هواپیما های بمب افکن  

  ج) احساس بوهای غیر عادی د) مشاهده زیاد شدن حشرات

۱۳٫زمان ماسک گذاری چه هنگام است ؟

الف)  پس از تشخیص منطقه آلوده ب) قبل از تشخیص منطقه آلوده  

  ج) قبل از وقوع حمله ش . م . ر  د) هنگام وقوع حمله ش . م . ر 

۱۴٫کدامیک جزء موارد ماسک برداری نمی‌باشد ؟

الف) جدا کردن ماسک   ب) جدا کردن عامل مایع و جامد

ج) تعویض بدنه ماسک         د) خشک کردن ماسک 

۱۵٫کدامیک جزء اقدامات پس از خروج از منطقه آلوده میکروبی است ؟

الف) شستن بدن                      ب)  پختن غذا      ج)  جوشاندن کنسرو    د) همه موارد  

۱۶٫کدامیک از نکات زیر باید در منطقه آلوده هسته‌ای رعایت شود ؟

الف) استفاده از سنگر های حفره‌ای روباه   ب) شناسایی افراد آلوده قبل از خروج از منطقه    

  ج) پاکسازی جاده ها                                                                د) ماسک گذاری

 

 ***

دفاع را تعریف نموده و انواع دفاع را نام ببرید و تفاوت اساسی میان آن دو دفاع  را ذکر کنید .

وسایل اولیه مقابله با آتش سوزی را نام ببرید.(۴ مورد )

اقدامات عمومی در مقابله با جنگهای ش .م . ر  را بیان کنید .(۴مورد )

اقدامات ویژه برای مقابله با انفجار های هسته ای را بیان کنید .(۴ مورد )

پناهگاه را تعریف کرده و ۴ پناهگاه موجود در اماکن عمومی را نام ببرید.

روش مقابله با هر یک از انواع آتش سوزی را بنویسید:

چوب و کاغذ

نفت بنزین و الکل

برق:

گاز

کدامیک از موارد زیر در شمار جان پناه به حساب می آیند ؟

الف) پاساژ                               ب)  کانال                                    ج) گودال                                 د) درختان تنومند

کدامیک از موارد زیر در شمار پناهگاه به حساب می آیند ؟الف) زیر تونل‌ها              ب) استخر          ج) اتاق بتونی        د) زیر زمین و معابر امن

کدامیک از موارد زیر به هنگام استفاده از پناهگاهها توصیه می شود ؟

الف)  ضد عفونی کردن پناهگاه  ب)  همراه داشتن وسایل بهداشتی    ج) جلوگیری از نفوذ حشرات         د) همه موارد

آتش سوزی ناشی از برق جزء کدامیک از انواع آتش سوزی است ؟    الف) نوع اول       ب) نوع دوم      ج) نوع سوم  د) نوع چهارم

خفه کردن مخزن سوخت به چه منظوری انجام می شود ؟

الف) برای کاهش حرارت  ب) جلوگیری از رسیدن ماده سوختنی  ج) جلوگیری از رسیدن اکسیژن           د) همه موارد

کدامیک از موارد زیر جزء راههای نفوذ عوامل شیمیایی به بدن است ؟

الف) پوست      ب) گوش      ج) دستگاه تنفس        د)همه موارد       

مشخصه گاز و بوی سبزی تازه مربوط به کدام عامل است ؟الف) عامل تهوع آور ب) عامل ناتوان کنندهج) عامل خفه کننده د) عامل اشک آور  تابلو

مثلث حاوی ماسک با زمینه آبی نشانگر کدام نوع آلودگی است ؟   الف) اتم    ب) گاز  ج) میکروب   د) موارد الف و ب

کدامیک جزء نشانه های منطقه آلوده نمی باشد ؟الف)  مشاهده ذرات معلق در هوا  ب) مشاهده هواپیما های بمب افکن  ج) احساس بوهای غیر عادی       د) مشاهده زیاد شدن حشرات

بهترین زمان ماسک گذاری چه هنگام است ؟       الف)  پس از تشخیص منطقه آلوده   ب) قبل از تشخیص منطقه آلوده ج) قبل از وقوع حمله ش . م .   د) هنگام وقوع حمله ش . م . ر

کدامیک جزء موارد ماسک برداری نمی‌باشد ؟

الف) جدا کردن ماسک         ب) جدا کردن عامل مایع و جامد              ج) تعویض بدنه ماسک         د) خشک کردن ماسک

کدامیک جزء اقدامات پس از خروج از منطقه آلوده میکروبی است ؟

الف) شستن بدن                      ب)  پختن غذا                                 

ج)  جوشاندن کنسرو                     د) همه موارد

کدامیک از نکات زیر باید در منطقه آلوده هسته‌ای رعایت شود ؟

الف) استفاده از سنگر های حفره‌ای روباه   ب) شناسایی افراد آلوده قبل از خروج از منطقه    ج) پاکسازی جاده هاد) ماسک گذاری

 **

 

آمادگی دفاعی سال دوم دبیرستان ۸۷-۸۶

۱٫     انواع دفاع را نام ببرید و تفاوت اساسی میان آندو را ذکر کنید .۱ نمره

۲٫     وسایل اولیه مقابله با آتش سوزی را نام ببرید.(۴ مورد )۱ نمره

۳٫     اقدامات عمومی در مقابله با جنگهای ش .م . ر  را بیان کنید .(۴مورد ) ۱ نمره

۴٫     اقدامات ویژه برای مقابله با انفجار های هسته ای را بیان کنید .(۴ مورد ) ۱ نمره

سئوالات چهار گزینه‌ای

۱٫ در کدامیک از آیات قرآنی به اهمیت آمادگی دفاعی اشاره شده است .

الف) آیه ۱۰۲ سورة نساء            ب) آیه ۳۰ سورة بقره  ج) آیة ۶۰ سورة انفال                د) مورد الف و ج

۲٫ کدامیک از موارد زیر در شمار جان پناه به حساب می آیند ؟

الف) پاساژ                               ب)  کانال                                    ج) گودال                                 د) درختان تنومند

۳٫ کدامیک از موارد زیر در شمار پناهگاه به حساب می آیند ؟

الف) زیر تونل‌ها                    ب) استخر                                   ج) اتاق بتونی                              د) زیر زمین و معابر امن

۴      کدامیک از موارد زیر به هنگام استفاده از پناهگاهها توصیه می شود ؟ 

الف)  ضد عفونی کردن پناهگاه ب)  همراه داشتن وسایل بهداشتی   ج) جلوگیری از نفوذ حشرات         د) همه موارد

۵٫     آتش سوزی ناشی از برق جزء کدامیک از انواع آتش سوزی است ؟ 

الف) نوع اول    ب) نوع دوم  ج) نوع سوم   د) نوع چهارم

۶٫     خفه کردن مخزن سوخت به چه منظوری انجام می شود ؟

الف) برای کاهش حرارت  ب) جلوگیری از رسیدن ماده سوختنی   ج) جلوگیری از رسیدن اکسیژن           د) همه موارد

۷٫     کدامیک از موارد زیر جزء راههای نفوذ عوامل شیمیایی به بدن است ؟

الف) پوست                            ب) گوش                                    ج) موارد الف و ب                     د) هیچکدام

۸٫     هدف از تعریف : « مقدار ملی گرم غبار یا ذرات مواد شیمیایی در واحد حجم هوا » چه می باشد ؟

الف) دُز کشنده متوسط  ب) غلظت مواد شیمیایی ج) دُز د) پایداری                                    

۹٫     آمپول آتروپین در مقابله با کدام عامل شیمیایی کاربرد دارد ؟

الف) عامل خون                     ب) عامل خفه کننده                          ج) عامل تاول زا                         د) عامل اعصاب

۱۰٫مشخصه گاز و بوی سبزی تازه مربوط به کدام عامل است ؟

الف) عامل تهوع آور  ب) عامل ناتوان کننده ج) عامل خفه کننده                    د) عامل اشک آور

۱۱٫تابلو مثلث حاوی ماسک با زمینه آبی نشانگر کدام نوع آلودگی است ؟

الف) اتم ب) گاز ج) میکروب  د) موارد الف و ب

۱۲٫کدامیک جزء نشانه های منطقه آلوده نمی باشد ؟

الف)  مشاهده ذرات معلق در هوا ب) مشاهده هواپیما های بمب افکن  

  ج) احساس بوهای غیر عادی  د) مشاهده زیاد شدن حشرات

۱۳٫زمان ماسک گذاری چه هنگام است ؟

الف)  پس از تشخیص منطقه آلوده ب) قبل از تشخیص منطقه آلوده  

  ج) قبل از وقوع حمله ش . م . ر  د) هنگام وقوع حمله ش . م . ر 

۱۴٫کدامیک جزء موارد ماسک برداری نمی‌باشد ؟

الف) جدا کردن ماسک  ب) جدا کردن عامل مایع و جامد ج) تعویض بدنه ماسک         د) خشک کردن ماسک 

۱۵٫کدامیک جزء اقدامات پس از خروج از منطقه آلوده میکروبی است ؟

الف) شستن بدن                      ب)  پختن غذا                                  ج)  جوشاندن کنسرو                 د) همه موارد  

۱۶٫کدامیک از نکات زیر باید در منطقه آلوده هسته‌ای رعایت شود ؟

الف) استفاده از سنگر های حفره‌ای روباه  ب) شناسایی افراد آلوده قبل از خروج از منطقه    

  ج) پاکسازی جاده ها                                             د) ماسک گذاری

 


 

[ دوشنبه نوزدهم فروردین 1392 ] [ 17:38 ] [ علی ولی ]

[ ]


خودآزمایی درس اول ص5     1-  ای کریمی که بخشنده ی عطایی وای حکیمی که پوشنده ی خطایی .       -در دل های ما جز تخم محبت مکار وبرتن وجان های ما جز الطاف و مرحمت خود منگار .      - به نام آن خدایی که نام او راحت روح است وپیغام او مفتاح وفتوح است .      -  سلام او در وقت صباح مؤمنان را صبوح است وذکر او مرهم دل مجروح است . 2-       اعمال انسان ، تلمیح دارد به حدیث «الدنیا مزرعه الاخره» 3-     اشاره دارد به ضربت خوردن حضرت علی (ع) وبه شهادت رسیدن ایشان به دست عبدالرحمن بن ملجم مرادی وحضرت علی (ع) به امام حسن (ع) دستور داد که با او مدارا کنند . 4-      بیت هشتم (( نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت      متحیّرم چه نامم شه مُلک لافتی را )) 5-    منظور از پیام آشنا در بیت حافظ(( معشوق وخدا )) وآشنا «عاشق وخود حافظ » است . ولی در این شعر که شهریار آن را از حافظ تضمین کرده است منظور از پیام آشنا «حضرت علی(ع) »و آشنا «خود شهریار» می باشد . 6-      الف: هرکاری که با نام خدا آغازنشود ، ابتر است. اشاره دارد به حدیث «کُلُّ امرٍذی بالٍ              لَم یَبدأُ فیه بِبِسمِ الله فَهُوَ ابتر           ب : در درس ناله ی مرغ اسیر ومرغ گرفتارسال اول :     7-آن کسی راکه دراین ملک سلیمان کردیم                                           ملت امروزیقین کرد که اواهریمن است   به یکی از داستان های حضرت سلیمان اشاره دارد .  ج )بیستون برسرراهست مبادازشیرین      خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید       ( به داستان شیرین و فرهاد اشاره دارد)   7-       الهی یکتای بی همتایی ، قیوم توانایی ، برهمه چیز بینایی، درهمه حال دانایی ، ازعیب مصفایی ،ازشرک مبرایی ،اصل هردوایی ،داروی دلهایی. الهی ازما هرکه را بینی معیوب بینی ،هر کرداربینی همه با تقصیر بینی ،بااین همه باران رحمت تو باز نایستد و جز گل کرم نروید . الهی غافلانیم نه کافرانیم ،  صمدا به برکت نواختگان حضرت تو وبه برکت گداختگان هیبت تو ،الهی به برکت متحیران جلال تو و به برکت مقهوران قهرتو که ما را به صحرای هدایت آری واز این وحشت آباد(دنیا ) به روضه اقدس رسانی .   (از کتاب مجموعه مناجاتهای خواجه عبدا..انصاری)  ص:22، 21، 75   خود آزمایی درس دوم( رستم واشکبوس) ص11 1-به خاک افکندن :کنایه ازشکست دادن ، کشتن ونابود کردن 2- الف . تهمتن برآشفت و باتوس گفت                  که رُهّام را جــام باده ست جفت ب- کُشانی بدو گفت :با تو سلیـــــح                  نبینم همی جز فســــوس و مزیح ج- بدو گفت :خندان که نــام تو چیست                تن بی سرت را که خواهد گریست د – به شهر تو شیــــــرونهنگ وپلنگ                 سوار اندرآیینه هـــر سه به جنگ           هم اکنون تو را أی نبــــــرده سوار                پیاده بیـــــامـوزمــــت کارزار و- بخندید رستـــــــم به آواز گفــت               که بنشین کنـــار گران مایه جفت     سزد گر بداری ســـــــرش در کنار              زمانی برآســایی از کــــــارزار   3- الف: زمینه داستانی : کل ماجرا به صورت داستانی بیان شده است ب: زمینه خرق عادت : چو بوسید پیکان سر انگشت اوی    گذرکردبرمهره ی پشت اوی ج: زمینه قهرمانی : جنگ ونبرد تن به تن نشانگر زمینه قهرمانی است د: زمینه ملی : دفاع رستم ازکشوروطن خود بیانگر زمینه ی ملی است   4-تو مرکز سپاه را با نهایت دقت نگهدار یا تو مرکز سپاه را به نظم وترتیب حفظ کرد  یا مقررفرماندهی را منظم کن        5- پیاده ندیدی که جنگ آورد             سرسر کشان زیرسنگ آورد بدو گفت خندان که نام تو چیست             تن بی سرت را که خواهد گریست به شهرتوشیرونهنگ و پلنگ              سواراندر آینه هرسه به جنگ ؟   6- الف: کمان را به زه کردزواشکبوس         تن لرزلرزان ورخ سندروس به رستم برآنکه ببارید تیر                       تهمتن براوگفت برخیره خیر همی رنج داری تن خویش را                   دو بازی وجان بد اندیش را ب: تهمتن چنین داد پاسخ بدوی               که أی بیهده مرد پرخاش جوی پیاده ندیدی که جنگ آورد                  سرسرکشان زیرسنگ آورد  7- براو راست خم کرراست     فروش ازخم چرخ چا چی بخاست ))واج آرایی درصامت (خ  چ) مرا مادرم نام مرگ ترکرد         زمانه مراپنگ  ترگتو کرد  واج آرایی درصامت ((م وت)) 8- به گرزگران دست برد اشکبوس      زمین آهنین شد سپهرآبنوس چو بوسید پیکان سرانگشت اوی         گذرکرد برمهره ی پشت اوی بشد تیزرهام با خودوگیر                  همی گرد رزم اندرآمد به ابر بزد بر بروسینه ی اشکبوس           سپهرآن زمان دست اوداد بوس   درس سوم ( حمله ی حیدری )                          1-     خشمگین شدن  نشان دادن خشم شدید 2-    هژبر ژ یان وشیراله وشیرخداوشجاع غضنفرواستعاره از حضرت علی (ع)     3-چون شاعربه بازآفرینی یک ماجرای تاریخی دست زده است واز حماسه طبیعی شاهنامه فردوسی تقلید کرده است یعنی تنها شکل ظاهر آن را به سمت وسوی حماسه طبیعی سوق داده است وبه همین دلیل (جنبه های ملی واسطوره أی درآن وجود ندارد وبیشتر صحنه های آن ساختگی است واصالت حماسه درآن دیده نمیشود )   4-نمونه أی از حماسه ی مصنوعی شهنشاه نامه فتحعلی خان / مختارنامه/ ظفرنامه مستوفی / خاوران نامه ی ابن حسام یوسفی که شرح جنگهای حضرت علی  ع  است / انه اید وپر  یل 5 – 13 بیت 13 اله وا   دها  چون حروف قافیه مشترک ندارند سپربر سر آورد شیراله              علم کرد شمشیر آن ا  دها   6-مولوی شخصیت والای حضرت علی  ع توصیف کرده ونتیجه اخلاقی گرفته است ولی با ذل مشهدی فقط جنبه ی حماسی وشهامت حضرت علی ع  را بیان کرده است ×  بیان مولوی عارفانه است ولی بیان باذل مشهدی حماسی شعرا یک نظم دینی است ×  درشعر مولوی در مورد خود اندا ختن عمرو بر چهره ی مبارک حضرت علی ع  است ولی در شعر بازل مشهدی چنین  نیست.                      ×در شعر مولوی پیوسته عدل وداد حضرت علی ع  در مقابل ظلم وستم عمرجلوه گر است × شعر مولوی بیشتر جنبه ی تعلیمی در راستای پند وموعظه است ودرتاروپودش با ایمان مردم پیوند نا گسستنی دارد ولی در شعر باذل         × قالب هر دو مثنوی است    خودآزمایی درس چهارم ( بچه های آسمان ) ص26   1-    چون جایزه نفر سوم علا وه بر نشان مسابقه و جام پیروزی ویک هفته اردوی رامسر – یک جفت کفش ورزشی بود , علی می خواست نفر سوم شود تا کفش را ببرد و آن را به خواهرش بدهد . 2-   آنجا که می نویسد : عده أی از خانواده ها از بچه های خود عکس و فیلم می گیرند وگروهی هم با آب وشیرینی و آب میوه از بچه های خود پذیرایی می کنند .اما علی مات ومبهوت فضاشده است وبا کفش کهنه اش اطراف را تماشا می کند . 3-   به علت قداست وخلوص نیت و ایثار وفداکاری واز خود گذشتگی علی و زهرا بخصوص علی به نوعی آنها را مقدس کرده است که رفتار آنان نوری از انوار ذات الهی است و آسمانی است نه زمینی . 4و5 تکلیف دانش آموز است .   خود آزمایی  درس پنجم کباب غاز ص42 1-از ماست که برماست یعنی سرچشمه بسیاری ازبلاها وبدبختی ها خود انسان است 2-آنجاکه میزبان به مهمانان اصرار می کند از کباب غاز که شکمش را از آلوی برنمان پرکرده اند   بخورند به تصور اینکه هنوز بر سر قرار قبلی خود می باشد واز آن نمی خورد ولی بر خلاف انتظار به محض اینکه میزبان چنین حرفی می زند مصطفی اختیار خود را از دست داده  شروع به خوردن کباب غاز می کند وبقیه میهمانان هم به تبع او به جان غاز می افتد ودریک چشم به جان غاز می افتد ودریک چشم به هم زدن همه آن را می خورند . 3- او از سبک نثر ساده و محاوره أی استفاده کرده است و با آوردن طنز وضرب المثل مختلف و اصطلا حات عامیانه   توصیفات جزیی کنایات و.. مطالب انتقادی خود را بیان کرده است   4-جلو کسی درآمدن : درست ومناسب پذیرایی کردن سماق مکیدن : بیهوده منتظرماندن شکم را صابون زدن : به خود امید وعده دادن چند مرده حلاج بودن : چه اندازه توانایی و کارایی انجام دادن کاری را داشتن / کاری را دور از انتظار انجام داده .   5-الف: این آدم بی چشم و رو که از امام زاده داود وحضرت عبدالعظیم قدم آن طرف تر نگذاشته بود از سرگذشت های خود در شیکاگر ومنچستر وپاریس وشهرهای دیگری از اروپا وآمریکا چیزها حکایت می کرد و…      ص  37   ب: در همان حین بخور بخور که منظره ی فناوزوال غازخدا بیامرز   مرا به یاد بی ثباتی فلک بوقلمون وشقاوت مردم دون ومکروفریب جهان پتیاره وو قامت این مصطفای بد قواره انداخته بود..   ج : مانند قحطی زدگان به جان غازافتادند ودریک چشم به هم زدن گوشت واستخوان غازماده مرده مانند گذشت واستخوان شترقربانی درکمرکش حلترم وکتل وگردنه ی یک دوجین شکم وروده مراحل مضغ وبلع وهضم وتحلیل راپیموده یعنی به زبان خودمانی رندان چنان کلکش را کندند که گویی هرگز غازی قدم به عالم وجود ننهاده بود ! .   6-قرار ومرار  ،  خرت وپرت تازه،    شکوم ندارد ،  واثرقید ،  غفلتا فزش در رفت درست کیفور شده بودم  ، هیچ برو وبرگرد نداشت   7- روزی زسر سنگ عقابی به هوا خاست         اندرطلب طعمه پروبال بیاراست برراستی بال ونظرکرد وچنین گفت                امروز همه روی جهان زیر پرماست . براوج چوپروازکنم ازنظرتیز            می بینم اگر ذره أی اندرتک دریاست گربرسرخاشاک یکی شیشه بجنبد     جنبیدن آن پشه عیان درنظر ماست          منی کرد وزتقدیر نترسید       بنگرکه ازاین چرخ جفا پیشه چه برخاست ناگه زکمینگاه یکی سخت کمانی      تیری زقضابر بگشاد برو راست بربال عقاب آمدآن تیرجگردوز         وزابرمرورا به سوی خاک فروکاست برخاک بیفتاد وبغلتید چوماهی          وانگاه پرخویش گشاد ازچپ واز راست گفتاعجب است این که زچوبی وزآهن     این تیزی وتندی وپریدن زکجا خاست زی تیرنگه کرد وپرخویش برو دید             گفتا که نالیم که از ماست که برخاست                      ناصر خسرو   پیام هردو درس یکی است که گاهی منشا بدبختی هاومشکلات از خود انسان است.   خود آزمایی درس ششم  ص 53 1 – التماس وعجرولابه محمد ولی وقتی که گفت : من پنج بچه دارم و… اودلش   به حال بچه های او سوخت وراضی نمی شد بچه های او مثل فرزند خودش   بی سرپرست شوند .          2-نویسنده فرانسه با هنرمندی خاص وبه کمک توصیف طبیعت نا آرا م وخشن وغرش بادهای شدید وصدای شیون زن و…اوضاع اجتماعی وسیاسی عصر خود را به تصویر بکشد از جمله :‌ زد وبند زمین داران ودولت مرکزی برای سرکوب حرکت مردم ، خود کامگی استبداد حاکمان زمان خود،فقر وناآگاهی حاکم بر جامعه همدستی اربابان با دولت برای سرکوبی مردمی ، فساد وسیستم حکومتی ونظامی .   3-الف:می خواست شاهد نداشته باشد زیرا او با ظلم وآدمکشی های خان بزرگ شده است که به اوگفته بود هرگاه گیله مرد خواست فرار کند اورا بکشد ب:به گمان این که اومحمد ولی است وازمعامله اوباگیله مرد آگاه شده است به همین دلیل  گیله مرد رامی کشد ج:چون اوگیله مرد راشناخت ومی خواست شاهد نداشته باشد زیرا اومی ترسید که بعدها ذوالفقاری گیله مرد ،مسائل را فاش کندودوباره او(محمد ولی ) اسیر شود 4-اوفضاسازی می کند واین صدا تداعی کننده کشته شدن زن لیگه مرد وظلم وستمهایی دوران ستم شاهی است که به مردم شده است وتمام صداها ، صدای باد ،باران وبیقراری درختان هرکدام نمادی ازظلم دوران (ارباب رعیتی ) است واین فضا سازی نشان دهنده آن است که انگیزه اصلی عصیان گیله مرد ظلم وستمهایی است که بر گیله مرد ومردمان آن عصر رفته است .   5-محمد ولی نماد مهره حکومتی وانسان زورگور وبی رحم ووابسته ی حکومت ومجری خواسته های حاکمان وبی اختیار که تمام قدرتش اسلحه اش است وبدون آن هیچ است گیله مرد نماد انسان مردد،ضعیف النفس وناآگاه به مسائل اجتماعی جامعه خود وستم دیده واغفال شده ومزدور که ثمره ی ظلم وشرایط اجتماعی است وسردرد وگرفتاری به این شغل شوم ، تن داده است مامور دوم نماد انسان مردد ،ضعیف النفس ، ناآگاه به مسائل اجتماعی جامعه خود ،اغفال شده عقید ه أی ومزدوری که ثمره ظلم وشرایط اجتماعی است واز سردرد وگرفتاری به این شغل شوم ،تن داده است.----- خودآزمایی درس هفتم(سووشون) ص61 1-     پراکنده ونامنظم دروکنید تا مقداری محصول باقی بماند وخوش چین هاهم بهره أی ببرند . 2-   نویسنده بامهارت خاصی مرگ مظلومانه سیاوش به فرمان افراسیاب رابهانه قرار داده است تا از این طریق شهادت مظلومانه آزادیخواهان را به است عناصر ستمگر بیان کند مرگ اوعلاوه بر اینکه جنبه ی ملی دارد،جنبه ی مذهبی پیدا کرده است ویاداور به شهاد ت رسیدن مظلومانه امام حسین وتمام شهدای کربلاست . 3-    خوشه چینی کنایه از گدای آفتاب تیغ کشید کنایه از خورشید طلوع کرد رنگ شب پریده کنایه از صبح فرار رسیده است خودروسخوان کنایه از صبح زود کفری کردن کنایه از خشمگین وعصبانی کردن 4-    مثل ماری که روی قلبش چنبر زده وخوابیده بود ،سربلند کرده وبه نیش زدن پرداخته است 5-    تکلیف دانش آموزان است 6-    شلخته دروکنید تا چیزی گیرخوشه چین ما بیاید. خودآزمایی درس هشتم(کلبه عمو تم ،ترامیخوانم) ص73 1-دادن غذای خودش به دیگران ، شلاق نزدن به همنوعانش وقتی او را عبور به شلاق زدن کردند ، ازضعفا و نومیدان دلجویی کردن بعد ازهمه آمدن وسهم را کمتر گرفتن ، پر کردن سبد بیماران وضعیفان مزرعه وخود را به فطر انداختن و…   3-   خشونت وسنگدلی را لازمه ی این کار دانست تابتواند بیشتر وبی رحمانه تر از بردگان کاربکشد زیرا هر وقت انسان را از شخصیت واقعی خودش بگیرند می توانند از اوانسان خشنی درست کنند وچنین انسانی دراختیار ارباب قدرت قرار می گیرد ارباب هم فکرمی  کرد عمو قم ازرفتارخشونت آمیزارباب می ترسد ومطابق میل او عمل می کند واز این طریق می تواند از بردگان بیشتروبی رحمانه تر کار بکشد اما برخلاف تصور او عمو قم انسانی مهربان ودلسوز بود وبا اندیشه های ظالمانه ارباب او بسیار فاصله داشت .   4-   وقتی ارباب او را وادار کرد که به زن برده شلاق بزند عمو قم از این کار امتناع کرد . ارباب ضربات شلاق به او زد واز او خواست که به زن برده شلاق بزند واو را تهد ید به کشتن ومرگمی  کرد عمو قم به اوگفت : ( هنگامی که جسم را کشتید دیگر کاری از دستتان بر نمی آید وپس ازآن ابدیت درکار است ). یعنی نهایت قدرت تو کشتن جسم من است و با روحم نمی توانی کاری کنی . این جمله به شدت ارباب ستمگر را عصبانی کرد .   5-   آنجا که می گوید (( أی ارباب وقتی جسم مرا می کشید پس از آن ابدیت در کار است .)) تا زنده ام وقت وجسم من دراختیار شماست اما روانم را نمی توانم به وجود فنا پذیری بسپارم . آن را برای خداوند محافظت می کنم ودستورات … را برهمه چیز مقدم می شمارم همه شکنجه های تو راتحمل می کنم چون آنها وسیله أی خواهند بود که هرچه زودتر به دیاری که باید به آنجا بروم ، ردانه شوم وخداوند قادر وتوانا یاور من است . ))   6-    تکلیف دانش آموزان است .   7-    رنج وعذابی که درجامعه جاری است به یقین ریشه آن درگذشته ی تاریک پنهان است وگذشتگان ما مقاومت نکردند .   خودآزمایی درس  نهم ( دربیابانهای تبعیدو…) ص77 1-    سرگردانی درکوه وبیابان، وسنگلاخ ، خراب شدن خانه ها وویرانی آبادی ها رها شدن اجساد مردم، در بیابان وطمعه کرکس ها شدن ، بمباران وتهاجم هوایی وزمینی نابودی مزارع ، تیرباران کردن زنان توسط غاصبان اسرائیلی و… 2-    الف : أی خونین چشم وخونین دست / به راستی که شب رفتنی است . نه اتاق توقیف ماندنی است / ونه حلقه های زنجیر . ب:     مرد ، ولی رم نمرده است / با چشم هایش می جنگد و دانه های خشکیده خوشه أی / دره ها را از خوشه ها لبریز خواهد کرد .   3-    سروده های صلح وشادی : وحی وپیام الهی پیامبران وکلام خداوندی چوپانان : پیامبران الهی 4-    نماد صلح وآشتی وامنیت / پرچم کشور فلسطین   5- نرون مرد ، امارم نمرده است ظلم وستم نابود شدنی است ودرهیچ دورانی پایدار نمی ماند وحق وعدالت همواره باقی خواهد ماند یا ظلم رفتنی است اما سرزمینها باقی است . یا اسرائیل نابود می شود و فلسطین باقی خواهد ماند . چشم هایش می جنگد یعنی مردم فلسطین با آگاهی وشناخت با دشمن می جنگد.   خودآزمایی درس دهم ( دخترک بینوا ) ص86 1-     دسته ی سطل را به صدا درآورد / با صدای بلند شمارش می کند که برای او جانشین یک رفیق می شود . 2-   ذوقی است مثل : بالای سرش آسمان ازابرها ی سیاهی شبیه به دودهای متراکم پوشیده بود . به نظرمی رسید که نقاب حزن انگیز برسر این کودک فرو آمده است . علف های بلند زیر نسیم مثل مار ماهی پیچ وتاب می خورند . درخت های خاردار مانند بازد های طویلی که مسلح به چنگال ومهیای گرفتن شکارباشند به هم می پیچند چند خلنگ خشک که گویی به دست باد رانده می شوند ، شتابان می گذشتند مثل این بود که با وحشت از جلو چیزی که می رسد ، می گریختند و… 3-    کتارا وآب که درسطل حرکت میکرد دایره هایی خود تشکیل می داد که به مارها ی سفید شباهت داشت . ·    ابرهای آسمان بالای سرش را چون نقاب حزن انگیز ظلمت بر سر خود می دید ·   شاخه های عظیم به وضع موحش سیخ ایستاده بودند . بوته های خار سوت می زدند علف های بلند زیر نسیم مثل مارماهی پیچ وتاب می خوردند . شاخه های بلند درختان خاردار مثل بازوهای دراز مسلح به چنگال آماده ی گرفتن شکاربودند . علف های خشک جارو درمقابل باد گویی از ترس چیزی در حال فرار هستند . از هر طرف فضا های غم انگیز امتداد داشت و… 4-   * زن نفرت انگیز بادهای هم چون دهان کفتار وچشمانی بر افروخته از غضب * زن تناردیه گفت : دختر برو برای اسب آب ببر . کوزت با صدای ضعیفی گفت خانم آب نداریم . زن تناردیه در کوچه را گشود ، راه را به وی نشان داد و گفت : خیلی خوب ، برو آب بیار وغرغر کنان گفت : اگر این جا آب نیست در چشمه هست … و فریاد زد ا  برو ! 5-    تکلیف درسی خودآزمایی درس یازدهم هدیه سال نو ص 94 1-     گیسوان زیبای دلا چون آبشار طلایی می درخشید وشبیه دامنی تا زیر زانویش را پوشانیده بود زندگی معجون دردآوری است از لبخندهای زودگذر و… استعاره   *- دلا کلاهش رابرداشت واز زیر آن ،طلایی رنگ سرازیر شد  *- فلز گران بها از انعکاس آتش اومی درخشید 2-    چون موی زیبای اورا به بهای بسیار کم ازاوخرید. 3-    چون خرید آن هدایا بیانگر عشق وعلاقه وفداکاری وایثار آنها نسبت به یکدیگر بود. 4- 5- عشق وایثار وفداکاری 6-    نا تانائیل ، آرزو مکن که خدا را در جایی جز همه جابیابی هر مخلوقی نشان از خداست وهیچ مخلوقی اورا هویدا نمی سازد . 7-   ما همگی اعتقاد داریم که باید خدا کشف کرد. دریغا که نمی دانیم هم چنان که درانتظار اوبه سر می بریم ،به کدام درگاه نیازآوریم ،سرانجام این طور نیز میگوئیم که اودر همه جاهست ،هر جاونایافتنی است. 8-   هر دوبه زبان هنر یک مطلب رابیان می کنند ومنظور این است که بینش ،دید ، زاویه أی که انسان بر روی طبیعت می گشاید مهم تر ازآن چیزی است که می بینید. خودآزمایی درس دوازدهم 100 1-     می،  عیش ومستی  ( بعضی قناعت وتلاش باتهذیب نفس) می دانند . 2-    درویش نوازی = بیت 4  أی صاحب کرامت .شکرانه ی سلامت  روزی تفقدی کن درویش بینوارا    حسن   خلق : بیت5       آسایش دوگیتی تفسیر این دوحرف است      بادوستان مروت بادشمنان مدارا اغتنام فرصت : بیت 3 دهروز مهر گرون افسانه است وافسون  نیکی به جای یاران ، فرصت شماریارا 3- 4-تکلیف دانش آموزان است درمورد آینه ی سکندر   فرهنگ معین                               حافظ نامه ج 1 ص 134                             دایره المعارف فارسی مصاحب، ذیل آیئنه                             لغت نامه دهخدا                            مکتب حافظ ص214-216 درمورد دارا    تاریخ ایران باستان ، حسن پیرنیا                   آخرین شاه ،علی حصوری                   ایران ازآنجا تا اسلام       رومن کریشمن                    فرهنگ معین               مترجم دکتر محمد معین      5- قیامت وبهشت 6- حدیث روضه نگویم،گل بهشت نبویم   جمال حور نجویم ، دوان به سوی توباشم  می بهشت ننوشم زجام ساقی رضوان     مرا به باده چه حاجت که مست بوی توباشم درس سیزدهم ص 105 1-     الف کثرت است یعنی سود فراوان به روز نیک کسان گفت تا توغم مخوری   بسا کسا که به روزتوآرزومنداست گرت سودای آن باشد کزین سودا برون‌ آیی   زهی سودا که خواهی یافت فرداازچنین سودا                              (سنایی) نه من سبوکش این دیر رندسوزم وبس   بسا سرا که در این آستانه سنگ وسبوست                 ( حافظ) 2-    خداوند 3-    زیزدان دان نه ازارکان که کوته دیدگی باشد                                              که خطی کزخرد خیزد توآن را ازبنان بینی 4-اوج- قعر /  سود-زیان/ امروز-فردا/اقبال-ادبار/عرش-فرش/ماه-چاه/و… 5-ازبلندی به پستی وازعزت به ذلت آمدن عرش کنایه ازآسمان / فرش کنایه اززمین 6-سر آلب ارسلان دیدی، زرفعت رفته برگردون                                     به مروآتاکنون درگل تن الب ارسلان بینی 7-   1- هلیدن      2- هشتن 9-     تنی اصلی درس چهاردهم( تربیت  انسانی وسنت ملی مان ص 109 1-     داستان کاوه آهنگروقیام اوعلیه ضحاک 2-    ص108  پاراگراف چهارم عبارتند از: احترام به حقوق خود ودیگران احترام به آزادی خود ودیگران،عدالت خواهی وتنفراز زور،مسئولیت اجتماعی ووظیفه شناسی ،همکاری وزیستن بادیگران درصلح وصفا 3-   چون مردم به دین اسلام روی آوردند ودین اسلام که عدالت اجتماعی رابشارت می داد جایگزین قوانین خشک ونابرابر ساسانی  شدوفاصله های طبقاتی تجمل پرستی، فساد ونبود عدالت اجتماعی ،که عامل سقوط دولت ساسانی شد جای خود رابه مساوات ، برادری، برابری وآزادی داد که ازثمرات دین اسلام است. 4-    دانش آموزان وآزادگی ودین ومروت    این همه رابنده درم نتوان کرد 5-    زیرا مثنوی درعمق ودرلطافت فکردینی وعدالت خواهی با ذهن انسان قرن بیستم سازگار است. 6-   وحدت، ایثار وازخودگذشتگی، عدالت خواهی،ظلم ستیزی ونفی دیکتاتوری واستبداد شهادت طلبی ،مبارزه آرمانها،تحمل سختیها،خودباوری وبازگشت به خویشتن وتمایل به ارزشهای انسانی ومذهبی و… درس یازدهم(جلوه های هنر دراصفهان)ص 113 1-     اصفهان که همچون شاهزاده افسون شده است. 2-    زیرا زیبایی ورنگارنگی فصل بهار درکاهش نمایان است ولی این نقش ها ثابت وجامه وبی حرکت درعین حال  همیشگی وجاوید است 3-   در افسانه های قدیم آمده است که افسون گران معمولا برای نجات کسی روح اورادر شیشه میکرده  ودرجای نامعلومی پنهان می کردند تا دشمن براودست نیابد .این تشبیه زیبا به خوبی توانسته است تصویری ازروح معماری ایرانی رانشان دهد که در بنا به کاررفته است . روحی که پس ازسالیان هم خیال زنده وحامل فرهنگی غنی است.ذوالفقاری 4-   به عقیده أی که در افسانه ها آمده که غولها وجادوگران و دیوها روح افراد را دررشته محبوس می کردند ودراین اصفهان به شاهزاده زیبا تشبیه شده است که روح او را درمینای کاشیها حبس کرده اند . 5-   آزادگی ووارستگی ، پای بند ، سرسبزی همیشگی، راست قامتی ورعنایی در اساطیریونان نشان سوگواری واندوه واز دست دادن یار است وچوب آن نشان فنا ناپذیری است 6-    طاووس وسرو 7-    سلاح = سلیح/ رکاب= رکیب/ مزاح=مزیح/ مهماز= مهیز/ کتاب=کتیب/ حساب=حسیب/ حجاب=حجیب/ درس شانزدهم (خسروو…) ص 124 1-     کمیتش لنگ بود=کنایه ازناتوان بودن مثل شاخ شمشاد =کنایه ازراست قامت وتوانا سپر انداختن =کنایه ازتسلیم شدن وشکست خوردن باب دندان =کنایه ازمطابق میل ومناسب بودن 2-محرومیت ازپدر ومادر،دوستی وهمنشینی با افراد تبه کاروبد،ناسالم بودن جامعه عدم استفاده ازتوانایی ها واستعدادهای خدادی ،خودو… 3-بی توجهی والدین،عدم اعتماد به ارزش های خود ،بی ایمانی ،یاس ونومیدی ،طلاق ،فقر ،بیکاری،بی اعتمادی نسبت به آینده،کمبود های فرهنگی ،ناسالم بودن محیط،کمبودمحبت و… 4-تکلیف دانش آموزان است. 5-حکایت یکی را ازحکما شنیدم که می گفت : هرگز کسی به جهل خویش اقرار نکرده است مگر آن کس که چون دیگری درسخن باشد همچنان تمام ناگفته ،سخن آغازکند. سخن راسرست أی خداوند وبن       میاور سخن درمیان سخن خداوند تدبیر وفرهنگ وهوش         نگوید سخن ،تانبیند خموش                                                      ازگلستان سعدی باب چهارم ص321 6--حروف اضافه ایهام دارد  1- حرف های زائد واضافی یاحرف بی مورد                                                                                   2-      حروف اضافه دردستور زبان فارسی    سخنرانی موجی ایهام دارد     سخرانی رادیویی که ازطریق امواج پخش میشود                                        سخنرانی به روش موج گرفته ها یا ازسر بیخودی                                       سخنرانی فردی موجی 7-اشتر به شعر عرب در حالت است              گرذوق نیست تورا کژ طبع جانوری درس هفدهم (داروگ ،باغ بی برگی و…) ص  135 1-فقر ومحرومیت وجامعه أی که درحال ویرانی وفروریختن  است. 2-وجدار دنده های نی به دیوار اتاقم دارد ازخشکیش می ترکد. -        چون دل یاران که درهجران یاران 3-ابر رابه پوستین سرد نمناک تشبیه کرده است (ابر باآن پوستین  سردغمناک ) باغ راتنها ،ساکت ،عریان ،باشاخه های به رنگ شعله ی زرین توصیف کرده است.   ( باغ  بی برگی روز وشب تنهاست /باسکوت پاک وغمناکش / جامه اش عریانی است/ ور جزانیش جامه أی باید،بافته بس شعله ی زرتارپودش باد.  4-باغ بی برگی 5-میوه های سر به گردون سای که درخاک خفته اند منظور بزرگانی که ازبین رفته اند. 6-تعداد اصحاب پیغمبر (ص) درجنگ بدر وتعداد یاران امام زمان (عج تعالی) درهنگام قیام مساوی است یعنی 313 نفر،ازطرفی نام فرمانده ی دوسپاه یعنی پیغمبر (ص) وامام زمان (عج تعالی) هر دومحمد است. 7-    شعر داروک وباغ من ینمایی ودارای وزن وقافیه ودارای آهنگ است. 8-    تکلیف کلاسی است شعر درمورد خزان 9-     تکلیف کلاسی است درمورد انتظار درس هجدهم (سفر به خیر ،درسایه ساز نخل ولایت ) ص 142 1-     گون نماد انسان های اسیر وگرفتار وزندانی         نسیم نماد انسان های آزاد ورها 2-    تکلیف کلاسی است           وجه اشتراک :درهر دوشعر به دنبال آزادی ورهایی خود وسرزمین خود ازقید استبداد هستند ولی زندان واسیر شدن قدرت مبارزه را ازدست داده اند. ·    درهردوشعر افراد زندانی ازنسیم وسحر درخواست می کنند که پیامشان را به دوستان وآزادیخواهان برسانندوطلب آزادی می کنند وجه  افتراق * سفر به خیر درقالب شعر نونیمایی است ولی شعر ناله مرغ اسیر درغزل است ·    شعر سفر به خیر به صورت سئوال وجواب اززبان گون ونسیم است .ولی شعر ناله ی مرغ اسیر اززبان خود شاعر است. 3-پیروزی که درکه دربازار کوفه خانه داشت روزی عرق ریزان کیسه أی آرد بر دوش داشت ودربازار کوفه می رفت حضرت علی (ع) به کمک اوشتافت وکیسه ی آرد رااز اوگرفت وبه خانه ی اوبرد ودرمنزل درکار پختن نان به اوکمک کرد وحضرت علی(ع) کودکان رابر پشت خود سوار می کرد وباآن ها بازی می کردآن بیوه زن که شوهرش دریکی ازجنگ ها از دست داده بود در حین کارکردن ازوضع وروزگار خود شکایت می کرد که علی همسرش رابه جنگ برده کشته شده است . پیرزن که حضرت علی(ع) رانمی شناخت مداوم از حضرت علی(ع) شکایت می کرد در همین حال یکی ازهمسایگان اوکه حضرت علی(ع) رامی شناخت به خانه ی اوآمد وبه پیرزن گفت هیچ میدانی این میهمان کیست ؟ گفت نه؟ اما هرکس است به من خیلی کمک کرده است زن گفت : این حضرت علی(ع) است .زن برای عذر خواهی به نزد حضرت علی(ع) آمد دید حضرت علی(ع) چهره وسینه اش رادرمقابل آتش تندر گرفته است ومی گوید: علی بسوز که درحکومت توکودکان یتیم فراموش شده باشند . بهر حال حضرت علی باآن همه عظمت وبزرگی درکنار تنور قرار می گیرد واسب کودکان می شود. 3-   خدا به معنی صاحب ، مالک . دارنده است .ودرکلمات مرکبی ش کدخدا دهخدا به معنی همین صاحب است . این واژه به معنی پادشاه هم به کار رفته است خدا از ریشه پهلوی خوتای (دیگه دوستت ندارم .   ) گرفته شده است ودر اینجا به معنی همین پادشاه است . سابقه ی تاریخی آن بر می گردد به (( خد یو )) به معنای پادشاه ، خداوند خدا چه بزرگ است و مربوط به مثل ارزمان زردتشت است . همه ی توصیفاتی که درموردحضرت علی (ع) درشعر آمده زیباست از جمله : ·    پیش از تو ، هیچ اقیانوسی را نمی شناختم / که عمود بر زمین بایستد ·    چگونه شمشیری زهر آگین / پیشانی بلند تو – این کتاب خداوند را از هم می گشاید  ·    چگونه می توان به شمشیری ،دریایی را شکافت . ·    در اخذ که گل بوسه های زخم های تنت رادشت شقایق کرده بود./مگر ازکدام باده ی مهر ، مست بودی / که با تازیانه ی هشتاد زخم ، بر خود زدی ؟و… 6- باچشمانی که چون توراندیده اند یتیم هستند یا هر چشمی که تو را ندیده است یتیم است با چشمانی که محروم از دیدن توست و با ندیدن توتنها وبی کس ویتیم است . 7-هنگام که به همراه آفتاب /به خانه یتیمکان بیوه زنی تابیدی / وصولت حیدری را /دست مایه ی شادی کودکانه شان کردی / وبرآ ن شانه که پیامبر پای ننهاد /کودکان رانشاندی . واز آن دهان که هدای شیر شیر می خروشید /کلمات کودکانه تورا دید ./ 8-قالب شعر سپید است  -- وزن عروضی ندارد--- درمقام وصف عظمت حضرت علی(ع) کلامش بی ارزش واعتبار است --- درمقابل عظمت آن حضرت کلامش بی ارزش است 9-چون حضرت علی (ع) قرآن ناطق است وشاعرباز شدن فرق سر آن حضرت رابه دست ابن ملجم ملعون همانند کتابی می داند که باگشایش آن حقایقی راآشکار ساخته است که زمینه ی گسترش اسلام گردید . ازطرف دیگر پیشانی مباز مغز واندیشه است واندیشه های والای حضرت علی(ع) درحکم کتاب الهی است یاخطوط پیشانی حضرت به خطوط کتابی می ماند که می توان از آن از گذشته وآینده خبر گیرد        نظر آقای ذوالفقاری شعر تلمیمات زیادی دارد ازجمله: 10-  1- خجسته باد نام خداوند، نیکوترین آفریدگاران . تلمیح به آیه فتبارک…احسن الخالقین ( سوره مومنون آیه 14) 2-    مور ، چه میداند که بر دیوار ه اهرام میگذرد تلمیح به اهرام ثلاثه ی عصر که از عجایب وشگفتهای جهان است 3-    توآن بلندترین هرمی که فرعون تخیل می توان ساخت. تلمیح به اهرام مصروفرعون 4-    چگونه این حین که بلند بر زبر ماسواایستاده أی /درکنار تنور پیرزنی جای می گیری تلمیح به داستان پیرزنی که دربازار کوفه می زیست و… 5-    چگونه شمشیری زهر آگینی پیشانی بلند تو-این کتاب خداوند را- ازهم می گشاید تلمیح به ضربت خوردن حضرت علی(ع) 6-    چاه ازآن زمان که تودرآن گریستی جوشان است . تلمیح به زمانی که حضرت علی(ع) سردرچاه میکرد وبا چاه درددل می کرد ومی گریست    تلمیحات دیگر اشاره به کفشهای پاره ی حضرت ، زخمی شدن حضرت علی(ع)‌درجنگ احد ، فتح خیبر وکشتن مرحب       ویتیم نوازی و… درس نوزدهم (حدیث جوانی ودرکوچه سار شب)  ص 145 1-بیت دوم (بایادرنگ وبوی توای نوبهار عشق                                                        هم چون بنفشه سر به گریبان کشیده ام 2- آهو ایهام دارد 1- آهوی بیابان 3-عیب               تشخیص 1-     همچون بنفشه سربه بیابان کشیده ام 2-    موی سپید را فلک به رایگان نداد . 3-    ای سروپای بسته به آزادگی مناز 4-    چون خاک درهوای تو ازپای فتاده ام 5-     چون اشک در قفای تو با سر دویده ام 3 – تکلیف کلابی است وجه اشتراک : هر دو شعر مضمون واحد دارند آن هم قدر جوانی داشتن ، وقت را غنیمت شمردن ،زود گذر بودن عمر است و…. وجه افتراق : شعر پروین تعلیمی است ولی شعررهی معیری تعلیمی ،غنایی است شعر پروین در قالب قطعه است ولی شعر رهی معیری درقالب غزل سروده شده است . 4-بیت آخر (( نه سایه دارم و نه بر بیفکنندم وسزاست                   اگر نه بر درخت تر کسی تبر نمی زند )) 5-بیهوده انتظار کشیدن زیرا نجات بخشی نیست . 6-    هر دو شعر درقالب غزل سروده شده است نوع ادبی شعر (( حدیث جوانی )) تعلیمی ، غنایی و شعر (( درکوچه سار شب )) غنایی است. -------------------------------------------------------------------خود آزمایی درس (امام شوشتری و…) 1-     بعد از خواندن نماز ، مردم سوالات خود را در نامه أی می نوشتند و به امام جماعت می دادند و او به یک یک سوالات پاسخ مناسب می داد . 2-توصیف فرو رفتن در آب ص148 وص150، صید مروارید ، توصیف امام جماعت مسجد ص 147، توصیف غذای مدرسه ی امام شوشتری ص 147 3-ایران ،چون مردم ایران به زبان مردم فارس سخن می گفتند فارسی به معنی ایرانی تبدیل شده است .( ذوالفقاری ) 4-    ×خورشید به تدریج پایین می رود و سایه های ستون ها و هیکل های پاسبانان ، روی خاک این زمین وایران سلطنتی درازتر می شود ص 156پاراگراف سوم × روز در آغوش آسمان زیبا و سبزرنگ بدرود حیات می گوید .درآسمان رشته های باریکی از ابرهای کوچک به شکل عقیق قرمز دیده می شود .صدای اذان چوپانان به گوش می رسد.(ص 157 پاراگراف آخر) 5-    تکلیف کلاسی است وجه اشتراک : هر دو انسان ها را به عبرت گیری از آثار باقی مانده پادشاهان دعوت می کند . کاخ هایی که یاد آور عظمت و بزرگی پادشاهان گذشته بوده ،اکنون به صورت خرابه أی بیرون آمده است و بیانگر آن می باشد که سرنوشت همه انسان ها چه فقیر چه ثروتمند ،چه قوی وچه ضعیف مرگ است . وجه افتراق:نوشته ی علی پسر سلطان خالدیه نثر عادی است ولی نوشته ی خاقانی به صورت شعردرقالب قصیده است وعلاوه بر پیام عمیق آن دارای بیانی گیراوجذاب است . ------------=============================----------------                                                        خود آزمایی درس 21 (( خاطرات اعتمادالسلطنه و آن روزها ))ص168  1 1-     درحکایت (( اگر ممکن بود )) جایی که نویسنده حاضر می شود تمامی دندانهای او بشکند ودرعوض دندان شاه خوب شود . 2-   متملق و چاپلوس بودن درباریان شاه ، رشوه خوا بودن شاه ودرباریان وفساد اقتصادی دربار ، قصر وبد بختی درکل کشور عدم رضایت مردم از وضع دربار ، بی لیاقتی درباریان ، بی توجهی شاه ودرباریان به اوضاع کشور ومردم واداره ی مملکت ، توجه پادشاه ودرباریان به تفریح وخوش گذرانی وراحتی خود و… 3-   خنده برادران ، گریه مادر، غم واندوه ولحن نصیحت گرانه پدر به هنگامی که اوبر خلاف عادت همگان إذا رابا دودست به دهان برد موجب شد که حرکات ورفتار طه حین تغییر کند واز زمان به بعد تصمیم گرفت که تمام کارهایش رادرخلوت وبه دور ازدیگران انجام دهد وازمردم دورمی گزیند تا مورد تمسخر آن قرار نگیرد 4-    ابوالعلا مصری ، چون ابوالعلا هم مثل او نابینا بود وخود را گرفتا ر همان مشکلات می دانست که ابوالعلا به آن ها دچار بوده است . 5-   بسیاری ازدعاها وقرآن راازپدر بزرگ نابینا یش آموخت زیرا اتاق اودرکنار اتاق پدربزرگش بود که درهنگام سحر که بلند می شد وبه خواندن نماز ودعا مشغول میگردید طه حین آنها رامی شنید ویاد می گرفت . تصنیف خواندنی ومرثیه را ازخواهر ومادرش یادگرفت زیرا زنان مصری درهنگام تنهایی ساکت نمی نشستند ودرهنگام شادی تصنیف وترانه ودرهنگام غم وناراحتی باخود به نوحه گری ومرثیه خوانی می پرداختند وخواهر ومادر اوهم ازاین قاعده مستثنی نبودند واوبسیاری ازمرثیه ها وتصنیف هارا ازآنها فراگرفت .بسیاری ازداستان ها وافسانه ها راازطریق محفلهایی که پدرش با دوستان تشکیل می دادند وبه خواندن آنها می پرداختند از آنها فرار گرفت خودآزمایی درس بیت ودوم ( شخصی به هزار غم گرفتارم و…) ص 175-176 1-     بخت واقبال با من یار نیت وازهمان روز اول بخت بد من بود وسرنوشت وتقدیر من چنین بود ازاین روستارگان دشمن من هستند . 2-    جناس: محبوس ومنحوس مراعات نظیر : طالع ، منحوس، اختر منشخص: خونخواربودن اختر کنایه : خونخواربودن اختر کنایه ازدشمن بودن 3- تقدیر وسرنوشت وستارگان چون در اکثرابیات خود رابی گناه می داند بی گناهی ( عدم) اطلاع ازگناهش ، جلای وطن ، ستارگان واختران ونادانی خود به علت گرفتاری خود می داند 4-گفتم من وطالع نگونسارم 5-*من نگویم که مراازقفس آزاد کنید     قفسم برده به باغی ودلم شاد کنید *ناله ی مرغ اسیراین همه بهر وطن است   مسکن مرغ گرفتارقفس هم چومن است 6-فاطمه فاطمه است/ آری اینچنین بود برادر/حج/هبوط/زن مسلمان/مسئولیت شیعه بودن/ پدر، مادر،مامتهیم /سر عقل آمدن سرمایه داری/فلسفه نیایش/شهادت /بازگشت به خویشتن بازگشت به کدام خویش ؟ ریشه اقتصادی رنسانس/پیام امید به روشنفکرمسئول و… 7-او(حضرت علی(ع) ) برخلاف حکیمان دیگر ،برخلاف نوابع واندیشمندان دیگر که اگر نابغه اند مرد کار نیستند واگر مرد کارند ، مرد اندیشه وفهم نیستند واگر هردو هستند ، مرد شمشیر وجهاد نیستند ،واگر هرسه هستند ، مرد پارسایی وپاکدامنی نیستند ،واگر هر چهار هستند ، مرد عشق واحساس ولطافت روح نیستند واگر همه هستند خدا رانمی شناسند وخود رادرایمانشان گم نمی کنند وخودشان هستند ، اومردی است درهمه ابعاد انسانی ، همچون یک کارگر ، همچون من وتو کار می کند ، وبا همان پنجه های که آن سطرهای عظیم خدایی رابر کاغذ می نویسند ، پنجه درخاک فرو می برد.  چاه می کند قنات احداث می کند ودرشوره زار آب بر می آورد. درست یک کارگر ، امانه درخدمت این وآن ونه درخدمت خویش .دردل قنات ناگهان فریاد می زند بالایم بکشید .وچون به بالای قناتش می آورند سرورویش راگل پوشانده است آب فواره می کشد ودرآن بیابان سوزان پیرامون مدینه نهر جاری می شود .بنی هاشم خوشحال می شوند ، اما اودرهمان حال نفس نگردانده می گوید : (( مژده بروارثان من که ازاین آب یک قطره نصیب اند )) که برمن وتو وقف کرده است ، برادر.                                          (آری اینچنین بود برادر ص 13و14) خود آزمایی درس بیست وسوم (کعبه ی مخفی )ص 183 1-خدا 2- مخفی ایهام دارد   1- تخلص شاعر ، مشخص ،تلمیح ،تشبیه ،مراعات نظیر و.. 3- درسخن مخفی شدم مانند بودربرگ گل   هرکه خواهد دیدنم گودرسخن بینند مرا خودآزمایی درس بیست وچهارم ( مسافروریشه ی وپیوند) ص 187 1-     سنگر شهید 2-    اشک آلود بودن دستمال دراثر گریه ، منظور ازپولک قطرات اشک است 3-   دستمال او، دستمالی که مهر وتسبیح وانگشتر رادرآن قرار داده بود /دستمالی که با آن زخم بازوی هم سنگرش را می بست/ دستمالی که اشک های چشم شهید راپاک می کرد واشک اورا می پوشاند 4-    پیوند وعلاقه به اقلیم او بی اثر یعنی ایران زیرا خراسان گذشته که مهد بزرگان  زیادی بوده اند یادآور گذشته ودیرینگی روابط دوکشور است . درسینه ام شور وعشق وپیوند زیادی به ایران ،اقلیم ادبی دارد زیراخراسان بزرگ که مهد بزرگان زیاد وخواستگاه وپاسدار شعر وادب بوده است یادآور گذشته ودیرینگی روابط دو کشور است به حال پیوند وعلاقه شاعر به اقلیم ادبی اثریعنی ایران رابیان می کند . 5-احساس لطیف شاعر وشور حماسی وملی وتاریخی وافتخار به بیشه فرهنگی وعشق اوبه ادبیات ووطن ادبی خود ، ایران امروز وگذشته می باشد.  

[ دوشنبه نوزدهم فروردین 1392 ] [ 17:33 ] [ علی ولی ]

[ ]


خودآزمايي درس اول  ( زبان و گفتار )  صفحه 6
1 – 
با توجه به متن درس مي توان گفت كه توانش زباني، ثابت و غير قابل تغيير است و هيچ گونه خطا و اشتباهي در آن اتفاق نمي افتد . بلكه خطا و اشتباه در گفتار رخ مي دهد . قواعد شطرنج نيز مثل توانش زباني ثابت و غير قابل تغيير است اما خود بازي شطرنج مانند گفتار است كه امكان خطا و اشتباه در آن بسيار است .2 – افرادي كه از قدرت گفتار محروم اند وقتي كه مي خواهند از زبان استفاده كنند ، به جاي كمك گرفتن از نمود آوايي زبان ( گفتار ) از نمود حركتي استفاده مي كنند يا رفتارهاي غير زباني از خود نشان مي دهند . يا ارتباط افراد كرولال ازطريق نمودحركتي است و با اين روش مقصود همديگر را درك مي كنند .3 –الف)  تمايز زبان و گفتار به ما كمك مي كند تا بدانيم كه خطا و اشتباه فقط در گفتار رخ مي دهدولي رفع واصلاح آن به وسيله زبان صورت مي گيرد .     ب) افراد كر و لال نيز از توانايي ذهني زبان برخوردارند و به هنگام استفاده از آن به جاي  نمود آوايي يا گفتار ازنمود حركتي كمك مي گيرند .    ج)براساس اين تمايز نشان مي دهيم كه چرا گوناگوني لهجه اي و گويشي به يگانگي زبان آسيبي وارد نمي رسانند. علت اين امر آن است كه گوناگوني ياد شده به گفتار مربوط است نه به زبان .4 - …. زيرا اين كلمات فارسي هستند و به كار بردن كلمات فارسي به همراه « يت »مصدر ساز عربي، صحيح نيست .به جاي آن مي توان آشنايي ( آشنا بودن يا شدن ) ، خوبي ( خوب بودن ) ، ايراني ( ايراني بودن ) به كار برد .خود آزمايي درس دوم  ( جمله ) صفحه 11 و 121-                                                                                                                                                                              انس بن مالك مي گويد ….                                                         نهاد                                گزاره                                                                             مفعول               فعل                                          انس بن مالك        جمله ي بعد         مي گويــَد                                                نهاد جدا                                          نهاد پيوستهنهاد جدا (انس بن مالك ) ونهاد پيوسته(ـَـ د)مطابقت دارند .تذكر : فعل« مي گفت »،4 جزئي است ولي اگر به معني « روايت كردن » باشد مثل جمله بالا 3« جزئي مفعولي» است چون مخاطب اصلي ندارد كه نياز به متمم داشته باشد .« مفعول» مي گويد جمله ي «بعد از آن »است.                                    روزي رسول اكرم (ص) به خانه ي مادرم آمدند                           رسول اكرم (ص )                                  آمدند                             نهاد جدا                                            نهاد پيوسته  در اين جمله ،‌ نهاد پيوسته و جدا مطابقت ندارند وعلت آن احترام به پيامبر(ص) است .( 2 جزئي )                  برادر كوچكم ، ابو عمير          سخت دل تنگ و اندوهگين             بود  ф                     نهاد جدا       بــدل                                    مسند                           نهاد پيوسته نهاد جدا(برادر كوچكم ) ونهادپيوسته(ф) مطابقت دارند . (سه جزئي مسندي )           حضرت رسول (ص)                       علت دل تنگي برادرم را               از ما           پرسيدند .                      نهاد جدا                                   مفعول                                 متمم                  نهاد پيوستهنهاد جدا و پيوسته مطابقت ندارند ، علت آن احترام به پيامبر(ص) است.( چهار جزئي مفعولي متممي )مادر        جمله بعد         ــــ             گفت    ф                           ابو عمير          پرنده ي زيبايي      داشت ф نهاد جدا       مفعول       متمم            فعل   نهاد پيوسته                نهاد جدا             مفعول               فعل     نهاد پيوستهنهاد جدا وپيوسته مطابقت دارند . (چهار جزئي مفعولي متممي )               نهاد جدا وپيوسته مطابقت دارند .( سه جزئي مفعولي )غالبا با آن سرگرم مي شد .                                                          اينك آن پرنده  مرده است .ــ           سرگرم               مي شد ф                                                  نهاد جدا              ф نهاد پيوستهنهاد جدا        مسند               فعل نهادپيوسته                      نهاد جدا وپيوسته مطابقت دارند .(دوجزئي )نهاد جدا(ابو عمير محذوف)  ونهاد پيوسته مطابقت دارند . (سه جزئي مسندي )                                                            رسول اكرم (ص)      اندوهگين      گرديدند .  نهاد جدا و نهاد پيوسته مطابقت ندارند . علت آن احترام به پيامبر(ص) است     نهاد جدا                  مسند              فعل نهاد پيوسته           (سه جزئي مسندي ) 2 – علي ومسعود با هم به دبيرستان رفتند . (نهاد :جمع ← شناسه: جمع ) ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .-                      بسياري از انسان ها از نظر رنگ ونژاد و زبان با هم اختلاف دارند اما از نظر اصل انسان بودن با هم مشترك هستند . ( نهاد: جمع ← شناسه : جمع )  ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .-                      در قرن چهارم هجري ، ملت ايران با تكيه بر زبان وفرهنگ خود درخت تازه اما اصيلي را پروردند . ( نهاد، ملت: اسم جمع است شناسه مي تواند مفرد يا جمع بيايد .) كه در آب وهواي اسلام پرورش يافته بود . (نهاد: درخت  ،مفرداست ،شناسه هم مفرداست . ) ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .-                      ملتي كه طالب استقلال سياسي باشد/ باشند  به زبان مادري خود سخن مي گويد/مي گويند  . ( نهاد: ملت، اسم جمع است  در اين حالت شناسه مي تواند مفرد يا جمع باشد )-                      ما وفرد وسي با وجود هزار سال فاصله ي زماني با زبان پيوندهاي مشترك داريم . (نهاد :جمع ←شناسه :جمع  ) ← شناسه: با نهاد مطابقت دارد .-                      با ديگران چنان رفتار كن(فعل امر،دوم شخص مفرد شناسه фاست  (كه دوست داري ديگران با تو رفتار كنند . ( نهاد :جمع ←شناسه: جمع) ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .-                      كتاب ها از دستم رها شد و بر زمين افتاد . ‌( مطابقت ندارد زيرا نهاد غير جاندار است وشناسه مي تواندهم مفرد وهم جمع باشد )-                      امير با دوستش جمعه ها به كوه نوردي مي رود . ( نهاد : مفرد ← شناسه : مفرد  ) ← شناسه با نهاد مطابقت دارد .   3-  زبان يك توانايي ذهني است در حالي كه گفتار نمود آوايي اين توانايي ذهني مي باشد .  هر گونه خطا واشتباه در گفتار رخ مي دهد وبه وسيله ي زبان اصلاح ورفع مي گردد.همه ي انسان ها حتي افراد كر ولال داراي اين توانايي ذهني (زبان ) هستند اما درگفتار با هم فرق دارند،زيرا افراد لال به جاي استفاده از نمود آوايي،از نمود حركتي كمك مي گيرند.قواعد زبان ثابت است وتغيير نمي كند ولي گفتارمتغير است.خود آزمايي درس سوم  (ويرايش ) صفحه 17 و 181 – تيم ملي ايران به رهبري مربي خوب خود با اجراي شش بازي پي در پي ،‌ آن را به سود خود به پايان برد .تيم مقابل كه روحيه ي خوبي نداشت ، بر خلاف تصور تماشاگران شكست خورد ، مربيان اين تيم قبلاً نشست هايي براي ارزيابي تيم هاي مقابل داشتند .- غلام محمدخان طرزي افغاني ، دو قطعه شعر گفته بود : يكي در مدح امير عبدالرحمان خان ،ديكتاتور خشن وتندخوي افغان و ديگري در مدح رقيب او . او هر دو قطعه را درجيب خود گذاشته بود . روزي كه قرار بود شعر را درحضور او بخواند ، دست در جيب كرد وقصيده را بيرون آورد اما از بخت بدش قصيده ي مربوط به رقيب او را بيرون آورد . خواست بخواند كه به تته پته افتاد . امير متوجه اين نكته شد . او را به پيش خود خواند وكاغذ را از او گرفت . چون از ماجرا مطلع شد فرمان هاي  لازم را صادر كرد . طبق دستور او دو ديوار كوتاه به موازات هم ساختند وشاعر بينوا را ميان دو ديوار گذاشتند و گروهي مأمور شدند ، تا او را بيازارند .-               چگونه مي توان عليه گذشته ي افرادي كه نمي شناسيم ، عمليات قانوني انجام دهيم  و موضوع را به طور دقيق ارزيابي كنيم ؟ اين كارهم  مستلزم شناخت و هم مستلزم صرف وقت فراوان است . در غير اين صورت تجسس در كارديگران جايز نيست .-               رفتن به نمايشگاه و برگشت از آن ، مدت زيادي طول نكشيد ولي در همان زمان كم، از غرفه هاي زيادي ديدار كردم كه بسيار جالب توجه بود . يك دوره  شاهنامه خريدم زيرا اين اثر، شناسنامه ي ملت ايران و سند مليت ماست كه بايد آن را حفظ كرد وخواند واز پندهاي آن عبرت گرفت . هم چنين ديوان پروين اعتصامي شاعر معاصر ايران را نيز خريدم . سپس در غرفه هاي ديگر گشت و گذاري انجام دادم و در پايان از نمايشگاه خط وخوشنويسي كه در كنار نمايشگاه بر پا شده بود باز ديد كردم و آثار نفيس و هنرمندانه را كه چشم نواز بودند ، ملاحظه كردم وازديدن آن ها  لذت بردم . . . .    2 – رستم در شاهنامه ، پهلواني قوي توصيف شده است / رستم در شاهنامه ،پهلوان قوي و قدرتمندي توصيف شده است .-                      او دلايلي كافي براي سخن خود ارائه داد . / او دلايل كافي و كاملي براي سخن خود ارائه داد .-                      در كنار آن خط ، خطي موازي بكشيد. / دركنار آن خط ، خط موازي و بلندي بكشيد .  خود آزمايي درس چهارم   ( جمله و اجزاي آن ) صفحه 221 – الف )  زندگي هدف دار   آرزوي آزاد مردان    است  (سه جزئي مسندي گزاره              گروه اسمـي             مسند                      فعلب  )          رستم چهره اي محبوب و ملّي دارد . ( سه جزئي با مفعول )پ )           سهراب خود را به او مي شناساند . ( چهار جزئي با مفعول ومتمم )ت )           مطالب اضافي در اين درس نمي گنجد .   ( سه جزئي با متمم )ث )           زبان شناسان زبان را يك نظام مي دانند . ( چهار جزئي با مفعول ومسند )                     نهاد                                                                گزاره                                                           مفعول                    مسند                    فعل                    گروه اسمي                گروه اسمي               گروه اسمي             گروه فعلي                 زبان شناسان                        زبان را                   يك نظام                مي دانند 2 - الف ) زندگي هدف دار در سايه ي آزادي و عدالت ، آرزوي آزاد مردان است .       ب ) رستم در ميان ايرانيان ، چهره اي محبوب و ملّي دارد .      پ ) سهراب از روي صداقت و سادگي ، خود را به  او مي شناساند .      ت ) مطالب اضافي براي آموزش بيش تر ، در اين درس نمي گنجد .      ث ) زبان شناسان ، از ابتداي تاريخ زبان شناسي علمي ، زبان را يك نظام مي دانند .خود آزمايي درس پنجم  ( انواع نوشته ) صفحه 28 و 291- زبانقالبموضوعبيانمخاطبنوشته اولادبيزندگي نامهاجتماعيجديعامنوشته دوممطبوعاتي /علميگزارش / مقالهعلمي فرهنگيجديعامنوشته سومادارينامهفرهنگيجديخاص2 – هر دانش آموز به تناسب ذوق و استعداد و توانايي خود از زبان كودكانه استفاده كند .يكي بود يكي نبود. روزي روزگاري دو نفر با هم مسافرت مي كردند . يكي از آن ها به نام خير آدم خوب و مهرباني بود . او دو تكه جواهر گران قيمت همراه خود داشت اما نفر دوم آدم دزد وبدجنسي بود . نام او شر بود . او مي دانست خير دوتكه جواهر گران قيمت همراه خود دارد، به خاطر همين دنبال فرصتي مي گشت تا اين گوهرهاي ارزشمند را از چنگ او خارج كند . خير و شـر دربيـابان گرم وسـوزاني به سفر خود  ادامه مي دادند . خير كه خيلي تشنه مي شد ، در طول سفرمرتب آبي كه همراه خود داشت مي خورد تا اين كه تمام شد . بعداز مسافتي كه درصحرا به جلو رفتند ، خير تشنه شد . هرچه تحمل كرد فايده نبخشيد . به ناچـار از شر خواسـت به او آب بـدهد . شر كه دنـبال فرصت مي گشت ابتدا  از دادن آب خود داري كرد . خير به او گفت : دو گوهر گران قيمت خود رابه تو مي دهم اما او قبول نكرد … ( دنباله ي داستان به عهده دانش آموزان است .)3 – مي گذرد/ مي گذرند ، دارد / دارند ، برمي خيزيم ، مي دهيم ، برمي گردد / برمي گردند . (فعل مي تواند هم مفرد و هم جمع باشد؛ زيرا نهاد غير جاندار است ) بازمي ايستد ، شود / شوند ( فعل مي تواند هم مفرد وهم جمع باشد زيرا نهاد غير جاندار است )نمي آيد يا نمي آيند    ( چون نهاد غير جاندار است فعل مي تواند هم مفرد و هم جمع باشد ) بيفشانيم ، دروكنيم .         4- فعاليت دانش آموزي استخود آزمايي درس ششم  ( خط ونوشتار )  صفحه 321-              زيرا در گذشته شكل گفتاري و نوشتاري اين واژه ها مثل هم بوده است و اما به مرور زمان شكل گفتاري آن ها از شكل نوشتاري فاصله گرفته و تغيير يافته است وصورت مكتوب باقي مانده است  و امروز به همان شكل گفتاري گذشته نوشته مي شود بدون آن كه تغييري در آن داده شود. همچنين سهولت تلفظ باعث تغيير در نمود آوايي شده ولي نوشتار به حال خود باقي مانده است خواهرخوردنخواستارخوابيدنگفتار يخاهر(xahar)خردن(xordan)خاستار (xast-ar)خابيدن (xabidan)نوشتاريخواهر(xowahar) خوردن(xowardan)خواستار(xowastar)خوابيدن(xowabidan)                               2 – در زبان هايي مثل انگليسي وعربي نيز كلماتي وجود دارد كه بين صورت گفتاري و نوشتاري آن ها تفاوت وجود دارد ؛ مثال :خورشيد= (اشمس) الشّمس                                                كارد  (نايف )kinfe                         دانش(نولج)knowledge   صبح = ( ولفجر) والفجر                                                     اين (ديس)this                            جهان(ورد)world ستارگان =(كنجوم ) كالنّجوم                                               سگ  (داگ)dog                            هشت(ايت) eightبالاخره = ( بلخره ) بالاخره                                                   درس (لسن)lessen3 – الف ) زبان و گفتار را در خانه و پيش افراد خانواد  ياد مي گيريم وبـراي گفتن زحمتي نمي كشـيم  اما خـط ونوشتار را در مدرسـه و نـزد معـلم مي آموزيم . وبراي نوشتن ، ناگزيريم زحمت زيادي بكشيم . ب ) زبان وگفتار ريشه در ذات و طبيعت انسان دارد حال آن كه خط ونوشتار ذاتي و طبيعي انسان نيست وريشه در اجتماع وفرهنگ او دارد .پ ) انسان همواره از نعمت زبان و گفتار بر خوردار بوده است . اما خط ونوشتار پديده اي بسيار تازه است .ت) گفتار آني است و ناپايدار. يعني دريك زمان گفته مي شود وآثارش از بين مي رود اما نوشتار پايدار است .ت‌)                   خط و نوشتار به طور مستقيم وبه واسطه ي گفتار با زبان پيوند مي خورد .ث‌)                   خط و نوشتار هم مانند گفتار در معرض خطا واشتباه و تنّوع و گوناگوني است .خودآزمايي هاي درس هشتم ( گروه فعلي و ويژگي هاي آن ) صفحه 461-فعلزمانكاربردوجه فعلبه سر مي برًدماضي استمراريبراي بيان كار درگذشته به طور  پيوستهخبريمي آمدماضي استمراريبراي بيان كار درگذشته به طور  پيوستهخبريمي خواندماضي استمراريبراي بيان كار درگذشته به طور  پيوستهخبريگفتماضي سادهبراي بيان كار در گذشته به طور كاملخبريپيدا خواهم كردآيندهبراي بيان كار درآيندهخبريخواهم بستآيندهبراي بيان كار درآيندهخبريديدماضي سادهبراي بيان كار درگذشته به طور كاملخبريمي گفتندماضي استمراريبراي بيان كار درگذشته به طور  پيوستهخبريشده استماضي نقليبراي بيان كاري كه درگذشته انجام گرفته واثر ونتيجه آن مورد نظر است .خبري2 – خط و نوشتار خاستگاه فرهنگي و اجتماعي دارد و ساخته خود انسان است و انسان براي يادگيري آن بايد زحمت بكشد و در مدرسه وكلاس ونزد معلم ، آن را ياد بگيرد زيرا خط ونوشتار بنابه ضرورت هاي اجتماعي وفرهنگي اختراع شده است وبر زبان وگفتار افزوده گرديده اسـت . بـنابراين خط ونوشتار به طور مستقيم به واسطه ي گفتار با زبان پيوند مي خورد به اين معني كه ما نخست زبان را به صورت گفتاردرمي آوريم و آن گاه گفتار را به كمك خط به شكل نوشتار مي نويسيم .  خط ونوشتار پديده اي تازه است و به همين دليل نمي تواند بخش اصلي گفتار به شمار رود . از آن جا كه نوشتار نمود ديداري زبان است در اين جا نيز مثل گفتار هر اشتباهي كه رخ دهد مربوط به نوشتار است نه زبا ن. از سوي ديگر انسان براي آن كه گفتار را تثبيت كند دست به ابداع و اختراع خط زده است با توجه به اين كه هميشه در طول زمان بين شكل گفتاري زبان وشكل نوشتاري آن فاصله ايجاد مي شود افراد ناگزيرند كه نوشتار و خط را در مدرسه و نزد معلم ياد بگيرند.3 – از دوستم نامه اي آمد .           -   چرا غايب شده است ؟            -   با تاكسي به خانه رفتم .       -  چرا به مدرسه نيامدي ؟خودآزمايي درس نهم  ( طرح نوشته ،  مواد لازم نوشته )  صفحه 521 – فعاليت دانش آموزي است .        احسان 2- والذين اتبعوهم باحسان رضي الله عنهم ورضوا عنه . « سوره ي توبه ، آيه ي 100 »        وكساني كه از اطاعت خداونيكي پيروي كردند خداوند از آن ها خشنود است و آن ها از خدا راضي مي گردند.-                      ان الله يامر بالعدل والاحسان وايتاء ذي القربي . « سوره ي نحل ، آيه ي 90»        همانا خدواند فرمان به عدل واحسان مي دهد وبه بذل وعطاي خويشاوندان امر مي كند .-                      هل جزاء الاحسان الا احسان .« سوره ي الرحمن ، آيه ي 60»   آيا پاداش نيكويي و احسان جز  نكويي واحسان  است ؟-                      لا تعبدون الا الله وبالوالدين احسانا .« سوره بقره ، آيه ي 83»       به جز خداي را نپرستيد و به پدر ومادر نيكي كنيد .-                      واعبدوا الله و لاتشركوا به شيئا وبالوالدين احسانا .« سوره ي نسا، آيه 36 »      خداي يكتا را بپرستيد و هيچ چيزي را شريك وي نگيريد ونسبت به پدر ومادر نيكي كنيد .      امثال و حكم صفحه ي 86ج 1 :         احسان همه خلق را نوازد            آزادان را چو بنده سازد      الانسان عبيد الاحسان .بدي رابـدي سـهل بـاشــد جـــزا                                اگر مــردي احــسن الــي مـن اســــا                « سعدي »عدو را به جاي خسك زر بـــريز                                كــه بخـشـش كنـد كنـد دنـدان تيــز                        «سعدي »نه اين ريسمان مي برد با منـــش                                 كه احسـان كمـندي اسـت درگـردنش3- اعتلا و ارتقاي مقام آن شخصيت علمي دور از انتظار نبود .4- شكل كشيده ي « س » و « ش » مخصوص خط تحريري است و همه جا نمي توان آن رابه كار برد .گروه اول : چ، ج، خ، ح      گروه دوم : ر،ز،ژ       گروه سوم : س،ش      گروه چهارم : ه،ي   مثل : راسخ ، سن ، سي ، سهام و…5 – فعاليت دانش آموزي است خود آزمايي درس دهم  ( ويژگي هاي فعل )  صفحه 56 و 571-                     نامه خوانده مي شود / نامه فرستاده مي شود / نامه برده مي شود / نامه ديده مي شود / نامه آورده مي شود .2-                     فعلمعلوممجهولمي نويسدعلي نامه را مي نويسدنامه نوشته مي شودبنويسدعلي نامه را بنويسدنامه نوشته شوددارد مي نويسدعلي نامه را دارد مي نويسدنامه دارد نوشته مي شودخواهد نوشتعلي نامه را خواهد نوشتنامه نوشته خواهد شدنوشته استعلي نامه را نوشته  استنامه نوشته شده استنوشته بودعلي نامه را نوشته بودنامه نوشته شده بودداشت مي نوشتعلي نامه را داشت مي نوشتنامه داشت نوشته مي شدمي نوشتعلي نامه را مي نوشتنامه نوشته مي شدنوشته باشدعلي نامه را نوشته باشدنامه نوشته شده باشد3-                    جمله نمونه :فردا نامه نوشته خواهد شد .قيدجمله مجهوليك ساعت بعديك ساعت بعد ، نامه نوشته خواهد شد .( نوشته مي شود )همين حالاهمين حالا نامه نوشته مي شود.تا چهار  پنج روزديگرتا چهار پنج روز ديگر نامه نوشته خواهد شد.( نوشته مي شود )پارسالپارسال نامه نوشته شد .(نوشته شده بود )پيش از آمدن شماپيش از آمدن شما نامه نوشته شده بود .( نوشته شد ، نوشته شده است .)فردا صبحفردا صبح نامه نوشته خواهد شد .( نوشته مي شود )هفته آيندههفته آينده نامه  نوشته خواهد شد.( مي شود )قبلاقبلا نامه نوشته  شده است  .(شده بود،نوشته شد )تا چنددقيقه ي ديگرتا چند دقيقه ي ديگر نامه نوشته خواهد شد. (مي شود )بعدابعدا نامه نوشته خواهد شد.( مي شود )ديروزديروز نامه نوشته شد.( شده است ، شده بود)4-                   شاه مردم بي گناه را گروه گروه به گلوله مي بست .-                      امام خميني حكومت ستم شاهي را بر انداخت .-                      آيا ايرانيان باز هم شاهكارهايي هم چون شاهنامه ي فردوسي خواهند سرود ؟-                      جوانان ايران در سايه ي تلاش و از خود گذشتگي و عشق به هم نوع ، پرچم علم و فضايل اخلاقي را در سراسر دنياخواهند افراشت .-                      غلامحسين يوسفي ،كتاب چشمه ي روشن را در نقد و تحليل نمونه هايي از شعر فارسي نوشت .-                      اعتياد بسياري از استعدادها را كشته است .  خود آزمايي درس يازدهم  ( عنوان ، شروع و پايان نوشته )  صفحه 64 و 651 – پاسخ خودآزمايي هاي 1 تا 3 به عهده ي خود دانش آموزان است .4- حافظ نامه ( بهاء الدين خرمشاهي ) / پله پله تا ملاقات خدا، با كاروان حلّه، سر ني و بحر دركوزه   ( عبدالحسين زرين كوب ) / سووشون( سيمين دانشور) / مقاله ياد ياران ( در مجله ي رشد ادب فارسي به قلم دكتر ذوالفقاري ) / ديداري با اهل قلم و چشمه ي روشن  ( دكتر غلامحسين يوسفي ) / از پاريز تا پاريس ( دكترباستاني پاريزي )5-فعلماضي التزاميماضي مستمرمضارع مستمربگويمگفته باشمداشتم مي گفتمدارم مي گويمرفته ايرفته باشيداشتي مي رفتيداري مي رويبينديشانديشيده باشيداشتي مي انديشيديداري مي انديشيخواهم بستبسته باشمداشتم مي بستمدارم مي بندمديدديده باشدداشت مي ديددارد مي بيندگرفتگرفته باشدداشت مي گرفتدارد مي گيرد6 – چگونه پيروز شدن خود را به تو خواهم گفت .-                      انبياي الهي در برابر ظالمان قيام كردند و پيام حق را به گوش آن ها رسانيدند . خود آزمايي درس دوازدهم  (ساختمان فعل ) صفحه  72 و 73 1 – ( مي خواست : ساده )1 ، (برآورد : پيشوندي ) 2، ( نمي توانست : ساده ) 3، (مي كوشيد : ساده )4 ،( بود : ساده ) 5، ( كند : ساده )6 ، (كرد : فعل ساده )7 ، ( در اين جمله واژه ي آگاه مسندو جمله  چهار جزئي است ) ، ( گفت : ساده )8   ( شده اي : ساده )9 ، ( داري : ساده ) 10، ( گفت : ساده ) 11، ( گرفته بود : ساده ) 12، ( شدم : ساده )13 ، ( است : ساده ) 14 (است: ساده )152 – معلمان ، جوانان را از زيان هاي خانمان سوز اعتياد آگاه مي كنند .  ( 4 جزئي مفعولي و مسندي ) ←آگاه مسنددانشمندان چراغ دانش را هميشه فروزان مي كنند . ( 4 جزئي مفعولي و مسندي ) ← فروزان مسند مهتاب ، همه جا را روشن كرد . ( 4 جزئي مفعولي مسندي ) ← روشن مسند   مادر غذا را زود حاضر كرد . ( 4 جزئي مفعولي مسندي )  3 –مادر در تربيت اين كودك رنج برد .(ساده ) ← رنجي برد ، رنج بسيار  برد     - حميد براي آماده كردن اين مقاله زحمت كشيد .( ساده ) ← زحمت زيادي كشيد ، زحمت ها كشيد  - او گذشته ها را فراموش كرد . (مركب )            - در كلاس باز شده است .( ساده ) ← بازتر شده است    - كودك از پشت پنجره فرياد مي زند . (ساده )←  فرياد بلند مي زند ، فرياد ها مي زند ، فريادي مي زند    - احمد پيش آمد(ساده) ← پيش تر آمد (2جزئي)          - او به سؤالات جواب داد .( ساده ) ← جوابي داد ، جواب ها داد          معتاد با اين عادت زشت به خود ستم مي كند .( ساده ) ← ستم ها مي كند ، ستمي مي كند .           4 – دليلش اين است كه يكي از دو كلمه اي كه همراه هستند ، تداعي كننده ي مفهوم كلمه ي ديگري است و نيازي به طرح هر دو كلمه با هم نيست مگر آن كه بين آن ها « و » بيايد .    سير گردش روزگار: كلمه ي «سير» خود به معني « گردش » است       5- صعود به بالا ، سقوط به پايين ، كمدي خئده آور، محاصره از هر سو ، صداع سر، دوباره بازخواني ، روغن چرب ، استمداد طلبيدن ، يخ خنك ، رود اروند رود ، شب ليله القدر ، نيم رخ صورت ، ريسك خطر ناك ، الي تاهفت شب ، لذا به اين دليل ، در سال هاي نخستين صدر اسلام ، مفيد فايده ، مثمر ثمر ، درخت نخل خرماخود آزمايي درس سيزدهم  ( بايدها و نبايدهاي املايي 2 ) صفحه 791 – تشديد مياني كاملاً محسوس است . گذاشتن تشديد در كلماتي كه تشديد مياني دارند ، لازم است. مانند ؛ ارّه ، نقّاش ،بنّا .همچنين گذاشتن تشديد براي كلماتي كه « تشديد پاياني » دارند ، لازم است ؛ به شرط اين كه پس از حرف مشدد يك مصوت باشد . مانند او سد ساخت .( درست )، او سدّ ساخت . ( نادرست )، بر حقّم ( درست )، بر حقم ( نادرست ) ، حقّ من ، حقّ و باطل ، سدّ راه ،خطّ زيبا      2 – چون ممكن است با حرف همزه اشتباه گرفته شود . علاوه بر آن باعث سهولت در گفتار و نوشتار مي شود .           3 – در خطّ عربي در همه حال بايد نوشته شود ، اما در خطّ فارسي فقط در مواردي بايد رعايت شود كه نگذاشتن آن ابهام ايجاد مي كند .         از طرف ديگر مد (ّ~) در عربي براي ايجاد كشش وزيبايي آهنگ به كار رفته مي شود و جنبه ي زيبا شناختي دارد يعني اصولا به حوزه ي قرائت مربوط مي شود كه بعد از مصوت بلند مي آيد درفارسي (~ ) خود يك واج است كه تنها برمصوت بلند «ا» قرار مي گيرد.خود آزمايي درس چهاردهم  ( روش تحقيق 1 ) صفحه 86 خودآزمايي هاي 1 و 2 ، فعاليت دانش آموزي اند .3-فعلجمله معلومجمله مجهولخواهد گرفتبهزاد كتاب را خواهد گرفت.كتاب گرفته خواهد شد.خريده بودبهزاد كتاب را خريده بود .كتاب خريده شده بود .گرفته بودبهزاد كتاب را گرفته بود.كتاب گرفته شده بود .گرفته استبهزاد كتاب را گرفته است .كتاب گرفته شده است .مي خردبهزاد كتاب را مي خرد .كتاب خريده مي شود .مي ديدبهزاد كتاب را مي ديد .كتاب ديده مي شد .4 – ويرايش : تا كنون متفكران ايراني ابتكارات علمي فراواني را انجام داده اند

[ دوشنبه نوزدهم فروردین 1392 ] [ 17:31 ] [ علی ولی ]

[ ]

بارم بندی درس زیست شناسی و آزمایشگاه (1) جدید 1391

[ دوشنبه بیست و یکم اسفند 1391 ] [ 14:57 ] [ علی ولی ]

[ ]


مولف :جواد اکبرزاده

فصل1
مولكول هاي زيستي
 
عناصر مهم بدن
فراوانترين عناصر بدن: N،C،H،O
 فراوان ترين عنصر بدن از نظر جرم: O
 فراوانترين عنصر بدن از نظر تعداد: H
عناصر مهم بدن ديگر بدن:  S، P،  Ca،K  ،  Na،   Fe،  Cl، Cu ،    Zn،  I، Mg

 مواد معدني و آلي
مواد معدني: مواد ساده اي كه به صورت طبيعي وجود دارد . آب و املاح
فراوانترين ماده معدني : آب
مواد آلي: مواد ی كه به وسيله جانداران ساخته مي شود و داراي زنجيره كربني هستند
فراوانترين ماده آلي: پروتئين ها
انواع موادآلی:
 1- كربو هيدرا ت ها    2- ليپيدها   3 - پروتئين ها   4- اسيد هاي نو كلئيك

مهمترین عامل گوناگوني جانداران از نظر ساختار شيميايي:
 تنوع  مولكول هاي DNA  وپروتئین

 نحوه ي ایجاد پيوند شيميايي بين اتم كربن و ساير اتم ها :
 كربن تمايل دارد 4الكترون مدار آخر خود را با اتم هاي ديكر مانند: هيدروژن،اكسيژن،نيتروژن یا کربن، به اشتراك بگذارد و پيوند كوالا نسي تشكيل دهد
هيدرو كربن ها: تركيبات آلي كه از هيدروژن و كربن ساخته شده است
اسكلت كربني: زنجيره كربني مولكول هاي الي است.
پلي مر : نوعي درشت مولكول زيستي كه از واحد هاي كم و بيش يكسان ساخته شده است
مهم ترين علت تفاوتهاي فردي در جانداران از نظر شيميايي:
نوع تركيب مونومرهاي مختلف با يكديگر و توليد پلي مرهاي مختلف              
                 
پليمر    سلولز    گليكوژن    نشاسته    پروتين    اسيد نوكئيک
مونومر      گلوكز              گلوكز                    گلوكز                     اسيد امينه              نوكلئوتيد         

درشت مولکول زيستی :
مولکول های آلی سازنده ی بدن جانداران که ساخت درشتی دارند .
هيدروليز :
تجزيه ی درشت مولکول ها به واحدهای سازنده آن با مصرف مولکول های آب . 
                             فروکتوز   +   گلوگز       آب   +   ساکارز
سنتز آبدهی :
        به ساخت درشت مولکول ها از واحدهای سازنده ی آن ها که موجب توليد مولکول آب می شود .
              آب    +    ساکاز          گلوگز    +    فروکتوز

انواع مولکول های آلی
1- کربوهيدرات ( قند ) :
      مولکول های آلی که از اتم های هيدروژن , اکسيژن , کربن ساخته شده اند و تعداد هيدروژن ها در آن ها 2 برابر اکسيژن است .
12O  22H  12C (ساکاروز)             6O 12  C6 H (گلوگز)

انواع کربوهيدرات ها :
مونوساکاريدها – دی ساکاريدها , پلی ساکاريدها .
انواع مونوساکاريدها ( تک قندی ) :
قندهايي که فقط از يک واحد مونومری تشکيل شده اند . پنتوزها , هگزوزها .
   

انواع پنتوز ها( قندهای پنج کربنی )  و کاربرد آن ها:
 ريبوز در ساختار DNA          5O10H 5C
دزکسی ريبوز در ساختار   DNA      4O10H5C
انواع هگزوزها و کاربرد آن ها :
گلوگز در ساختار نشاسته و سلولز   -   قند محلول در خون      
فروکتوز در ميوه ها در شکر                گالاکتوز در شير

انواع دی ساکاريد( دو قندی )  و ساختار آن:
ساکارز(شکر): ( گلوگز + فروکتوز )
مالتوز ( قند جوانه جو ) : ( دوملکول گلوگز  )
لاکتوز( قند شير): ( گالاکتوز + گلوگز )

انواع پلی ساکاريدها( چند قندی )  ، ساختار و کاربرد آن:
درشت مولکول های آلی که از واحدهای مونومری زيادی تشکيل شده اند .

انواع :
1- نشاسته : پلی مرگلوگز در گياهـان کـه برای ذخيـره انرژی به کـار می رود
 2- گليوگوژن : قند ذخيره ای چانوران ( کبد و ماهيچه ) پلی مر گلوگز
3- سلولز : قند ساختمانی در ديواره سلولی گياهان ( فراوان ترين قند ) پلی مر گلوگز
 سلولزدر دستگاه گوارش انسان هضم نمی شود ولی به حرکات روده کمک می کند .
در گاو و موريانه ميکروب هايي وجود دارد که سلولز را هضم می کند .

2- ليپیدها :
مولکول های آلی که در آب حل نمی شود . ( آب گريز )
 وظايف ليپیدها :
توليد انرژی , ذخيره سازی , در ساختار غشای سلولی , نقش هورمونی , در ساختار ويتامين ها ی(E, D , A , K )
تری گلسيريد : از سه مولکول اسيد چرب و يک مولکول گليسرول ساخته شده است .فراوان ترين چربی ها می باشد ومهم ترين کار تری گلسيريدها ذخيره انرژی است
انواع تری گليسریدها :
1- سير شده : دارای اسيدهای چرب بدون پيوند دوگانه , جامد , احتمال بيماری های قلبی و عروقی در آن ها بيش تر است .
2- سير نشده : دارای اسيدهـای چرب با پيوند دوگانـه , مايع , بيماری هـای قلبی , عروقـی را کـاهش می دهند .
فسفوليپیدها :
از 2 اسيد چرب , يک ملکول فسفات و يک مولکول گلسيرول تشکيل شده . ( شرکت در ساختار غشای سلولی )
موم ها :
گروهی از لیپیدها با زنجيره کربنی بسيار بلند که از چربی های آب گريزند . در پوشش بخش های جوان گياه ( برگ , ميوه و گل ) در ساختار کندوی عسل .
استروئيدها :
ليپیدهايي با زنجيره های کربنی حلقوی هستند. یکی از مهمترین استروئیدهاکلسترول است.
در ساختار هورمون های جنسی . در ساختار غشای سلولی کلسترول وجود دارد . افزايش آن باعث بيماری قلبی و عروقی می شود . کلسترول برای ساخت ويتامين D در زيرپوست ضروری است

3- پروتين ها :
درشت مولکول های زيستی که واحد آن آمينو اسيدها می باشد و دارای ساختار سه بعدی است .
پيوند پپتيدی : پيوند بين دو آمينو اسيد.
پلی پپتيد : از اتصال تعداد زيادی آمينو اسيد رشته ی پلی پپتيد به وجود می آيد .

وظايف پروتئين ها :
 1- ساختاری : در ساختار اجزای بدن مانند ناخن , مو و ...
2- انقباضی : پروتئينهای انقباضی در عضله .
3- ذخيره ای : نقش ذخيره غذا مانند آلبومين در تخم مرغ .
4- دفاعی : نقش دفاعی پادتن ها بر عليه ميکروب ها .
5- انتقالی : پروتئين هموگلوبين که اکسيژن را حمل می کند .
6- نشانه ای : مانند هورمون ها که اثرات خاصی بر اندام هدف دارند .
7- آنزيمی : کمک به انجام واکنش های شيميايي بدن .
آنزيم ها :
مولکول های پروتئينی که واکنش های شيميايي بدن را تسهيل می کند .
ويژگی آنزيم ها :
1- بيش تر آن ها پروتئينی هستند 2- - قابلیت استفاده مکرر دارند
 3- عملکرد اختصاصی دارند هر آنزيم روی پيش ماده ی مشخص اثر می کند
4- حساسيت به دما دارند        5- حساسيت به PH دارند .

چگونگی عمل آنزيم :
آنزيم ها که شکل سه بعدی دارند دارای بخش ويژه ای به نام جايگاه فعال هستند که با اتصال به پيش ماده ی امکان واکنش شيميايي خاصی در آن را تسهيل می کند .
عوامل مؤثر در عمل آنزيم :
1- دما 2- PH 3- ويتامين ها 4- سموم .
دما :
تا وقتی که جايگاه فعال آنزيم را خراب نکند سرعت واکنش را افزايش می دهد .
PH :
جايگاه فعال هر آنزيم در PH خاصی بهترين فعاليت را دارد .
ويتامين ها و مواد معدنی :
اتصال پيش ماده به جايگاه فعال آنزيم را تسهيل می کند .
سموم :
با اتصال به جايگاه فعال آنزيم جلوی اتصال پيش ماده به اين جايگاه را می گيرند .

کاربرد آنزیم ها:
کاتالاز: ساختن اسفنج
آمیلاز: تهیه آبمیوه وشکلات
سلولاز: نرم کردن مواد گیاهی وخارج کردن پوسته دانه ها
پروتئاز : نرم کردن گوشت ، پوست کندن ماهی ، ردودن موهای پوست جانوران


متابوليسم :
مجموع واکنش های شيميايي بدن جانداران ( سوخت و ساز )
کاتابوليسم : ( سوخت ) انرژی زا  
واکنش های تجزيه ای مواد در بدن    مانند : تنفس سلولی , هيدروليز .
آنابوليسم : ( ساخت ) انرژی خواه
واکنش های توليد و سنتز مواد در بدن مانند:  فتوسنتز , سنتزآبدهی .
ATP ( آدنوزين تری فسفات ) :
مولکول ذخيره کننده ی انرژی در بدن جانوران
انرژی    +     P    +    ADP         آب O2H    +    ATP
 
فصل 2
سفری به درون سلول


تریكودينا:
يك تك سلولي مژه دار كه ساختاري بسيار تخصصي دارد . داراي دهان سلولي براي دريافت غذا و خارهايي براي اتصال به بدن لغزنده ي ماهي است.

شباهت تك سلولها و سلولهاي بدن ما:
 وجود هسته ، سيتوپلاسم، غشاي سلولي ، مژه ها و تخصصي بودن

ميكروسكوپ:
دستگاهي براي ديدن سلولها يا اجزاي بسيار ريز( ريزبين)

بزرگ نمايي: ميزان بزرگ كردن تصوير يك جسم
قدرت تفكيك : توانايي يك ابزار نوري در نشان دادن دو جسم به صورت مجزااز يكديگر
هر چه عدد تفكيك كمتر باشد قدرت تفكيك بهتر است

ريز نگار: عكس ميكروسكوپي
نمونه ي ميكروسكوپي: آنچه مي خواهيم با ميكروسكوپ مطالعه كنيم

ميكروسكوپ نوري: ميكروسكوپ هايي كه با كمك نور مرئي و با استفاده از عدسي هاي شيشه اي تصوير بزرگ شده اي از نمونه بدست مي آيد. حداكثر قدرت تفكيك آنها 2/0 ميكرومتر مي باشد.

ميكروسكوپ الكتروني: ميكروسكوپ هايي كه با استفاده از امواج الكتروني قدرت تفكيك تا2/0 نانومتر مي باشد.

ميكروسكوپ الكتروني گذاره: در اين ميكروسكوپ جريان الكتروني از داخل سلول مي گذرد و ساختار درون سلول را نشان مي دهد .
ميكروسكوپ الكتروني نگاره : در اين ميكروسكوپ بازتابش امواج الكتروني از سطح سلول تصويري سه بعدي ايجاد مي كند.

واحد اندازه گيري سلول:
ميكرومتر= 001/0 میلیمتر ، نانومتر=001/0 =میکرومتر

محاسبه اندازه واقعی سلول :
بزرگنمایی ÷ اندازه ظاهری = اندازه واقعی
اندازه ي سلول ها :
اندازه ي سلولها در حد ميكروسكوپي است و بستگي به مزان فعاليت آنها دارد.
شكل سلولها:
شكل سلولها بسيار متنوع است و بستگي به نوع فعاليت آنها دارد.
رابطه ي سطح به حجم سلول:
هر چه سلول كوچكتر- پهن تر- داراي انشعابات بيشتر باشد نسبت نسبت سطح به حجم در آن بيشتر است وتبادل مواد در ان بهتر انجام مي شود.

دو دسته اصلی سلول :

1- پروكاريوت :
 
 سلولهاي بسيار كوچك فاقد هسته مشخص هستند.
 بسياري از اندامك هاي سلول مانند كلروپلاست- ميتوكندري-دستگاه گلژي- شبكه ي آندوپلاسمي و واكوئل در آنها موجود نيست.داراي DAN حلقوي در ناحيه ي نوكلئوئيدي- ريبوزوم – غشاي پلاسمايي – ديواره ي سلولي – كپسول – پيلوس (چسبیدن به محیط) وتاژك (حرکت سلول) مي باشد. مثل باكتريها و سيانو باكتريها.

2- يوكاريوت:

سلولهاي نسبتا بزرگ ، داراي هسته و اندامك هاي غشايي ( مانند: شبكه ي آندوپلاسمي، پراكسی زوم ( حاوي كاتالاز) ، ليزوزوم (حاوی آنزیم های گوارشی) ،  واكوئل ، دستگاه گلژي ، ميتوكندري ، كلروپلاست  )  داراي سانتريول(سلول جانوري)- اسكلت سلولي- غشاي سلولي- ديواره ي سلولي( سلول گياهي و قارچي) – ريبوزوم- تاژك و مژك


فوايد اندامكهاي غشايي ( غشاهاي درون سلول)

1-    ايجاد فضاهاي جداگانه براي واكنشهاي شيميايي متنوع در سلول
2-    افزايش سطح غشايي براي تبادل مواد در سلول
3-    انجام بسياري از واكنش هاي شيميايي سلول به وسيله ي آنزيم هاي موجود در غشاها

غشاي پلاسمايي : از دو لايه فسفو ليپيدي تشكيل شده است که در بین آن مولکول های پروتئین قرار گرفته اند.مولکول های قند نیز در اتصال با مولکول های پروتئین و لیپید دیده می شوند که موجب شناسایی مولکول های محیط وانتقال پیام به داخل سلول می شوند.مولکول های پروتئین می توانند کانال هی انتقال انتخابی مواد بر اساس نیاز سلول باشند.


اندامک ها :

1-    ريبوزوم:
مشاركت در پروتئين سازي
ريبوزوم هاي پروكاريوتي كوچكتر هستند و شبيه ريبوزوم كلروپلاست و ميتوكندري در سلول يوكاريوتي می باشند.
     مولكولهاي سازنده ریبوزوم: پروتئين + RNA
ریبوزوم درداخل سيتوپلاسم، روي شبكه آندوپلاسمي زبر و درون ميتوكندري  و كلروپلاست
دیده می شود.

2-    هسته:
 فرمانده ي سلول و مركز تنظيم فعاليت هاي آن است و محل اطلاعات وراثتي سلول و جاندار مي باشد.از غشاي دو لايه ي منفذ دار تشكيل شده است. محتوي شيره ي هسته و شامل   پروتئين و DAN می باشد.
هستك :
محل ساخت ريبوزوم ها مي باشد و از پروتئين ،  DAN و RAN ساخته شده است.
اسكلت هسته اي :
شامل پروتئين هايي كه به هسته شكل مي مي دهد و موجب پايداري پوشش هسته مي شود. محل حضور كروموزوم  و كروماتيد است.

3- شبكه  آندوپلاسمي صاف:
شبكه اي از لوله ها و كيسه هاي به هم پيوسته ، بدون ريبوزوم
وظایف:
1-    توليد – استروئيد- اسيد چرب- فسفو ليپيد
2-    سم زدايي            تجزيه سموم و داروها در كبد
3-    تنظيم قند خون      تنظيم ترشح قند از كبد به خون
4-    تنظيم انقباض عضلاني    ذخيره ي يون كلسيم در سلول هاي عضلاني

3- شبكه آندو پلاسمي زبر:
 شبكه اي از لوله هاي و كيسه هاي پهن كه بر روي آن دانه هاي ريبوزوم ديده مي شود. اين شبكه با غشاي هسته ارتباط دارد و بخش خارجي غشاي هسته نيز داراي ريبوزوم است.

وظایف:
1-    پروتئين سازي: توليد پروتئين توسط ريبوزوم هاي روي شبكه – انجام تغييرات روي پروتئين ها در داخل شبكه و انتقال آن به مقصد نهايي براي ترشح و يا حضور در اندامكهايي مانند ليزوزوم

2-    غشا سازي: توليد فسفو ليپيد و پروتئين غشايي و انتقال آن به داخل غشاي شبكه ي آندوپلاسمي و سپس انتقال به اندامك ها مانند واكوئل و يا به غشاي سلولي

3-جسم گلژي :
شامل چندين كيسه پهن كه روي هم قرار گرفته انددر بسته بندي و ترشح مواد و همچنين انتقال مواد به بعضي از اندامكها مانند واكوئل نقش دارند. نشانه گذاري مولكول هاي پروتئیني براي انتقال آنها به بخشهاي مختلف سلول نیز از وظایف آن هاست.

4- ليزوزوم:
 كيسه هاي كوچكي محتوي آنزيم هاي گوارشي هستند. وکار های زیر را به عهده دارند .
1-    گوارش مواد غذايي در واكوئل غذايي
2-    گوارش اندامكهاي پير و فرسوده
3-    گوارش بافت هاي جنيني در هنگام رشد و نمو جنيني

5- واكوئل:
 كيسه هاي محتوي آب – موا غذايي – مواد زائد – مواد گوارشي
انواع واکوئل ها:
واكوئل مركزي (درسلول گياهي) : واكوئل محتوي آب – مواد غذايي – مواد رنگي – مواد زائد – که با فشار بر ديواره ي اسكلتي موجب ا استحكام گياهان علفي می شوند

واكوئل ضربان دار: دفع آب اضافي سلول در تك سلوليهاي آب شيرين
واكوئل گوارشي: محتوي موا غذايي در حال گوارش توسط آنزيم هاي ليزوزيم

واكوئل غذايي : محتوي مواد غذايي بلع شده توسط سلول
واكوئل دفاعي : محتوي مواد زائذ كه به بيرون سلول دفع مي شوند.

6- میتوکندری:
        اندامک های دو جداره با غشای داخلی چین خورده  که محل انجام واکنش های تنفس سلولی هستند. انزیم های سنتز ATPدرغشای داخلی وآنزیم های واکنش های تنفس سلولی در ماتریکس ( فضای داخلی میتوکندی ) جای دارند. تیغه های غشای داخلی که کریستا نام دارند ، سطح حضور آنزیم های سنتز ATPرا افزایش می دهند.  درماتریکس میتوکندری  DNA حلقوی،  RNAو ریبوزوم نیز وجود دارد.

7- کلروپلاست:
        اندامک های دو جداره با غشای داخلی چین خورده که محل انجام فتوسنتز هستند. بر روی چین خوردگی های غشای داخلی اجزایی سکه مانند به نام تیلا کوئید ( گرانا ) وجود دارد که به مجموعه هر کدام گرانوم می گویند . رنگیزه  کلروفیل در غشای تیلاکوئیدها قرار دارد که انرژی  نور خورشید  را به دام می اندازد .واکنش های سنتز قند در فضای داخلی کلروپلاست انجام می شود که بستره یا استروما نام دارد. دربستره کلروپلاست DNA حلقوی،  RNAو ریبوزوم نیز وجود دارد.
انواع پلاست در گیاهان :
کلروپلاست : فتوسنتز     کروموپلاست : ذخیره مواد رنگی
الئوپلاست : ذخیره چربی   پروتئوپلاست: ذخیره پروتئین    آمیلوپلاست : ذخیره نشاسته      


عبور مواد از غشاي سلولي :

انتشار:
 حركت مولكول ها از محل پرتراكم به كم تراكم / به انرژي سلول و غشاي زنده نياز ندارد.

 اسمز: انتشار مولكولهاي آب از خلال يك پرده ي نيمه تراوا است / ضرورتا يك غشا نياز است اما لازم نيست زنده باشد و نيازي به انرژي سلولي ندارد.

انتشار تسهيل شده: انتقال مولكولها از محيط پر تراكم به كم تراكم به كمك كانالهاي پروتئينی غشا/ به غشاي زنده با پروتئين هاي كانالي سالم نياز است/ ولی به انرژي نياز نيست

انتقال فعال: انتقال مولكولها از محيط كم تراكم به پرتركم به كمك كانالهاي پروتئئيني غشا و با مصرف انرژي سلولي / ضرورتا به انژي نياز ايست

آندوسيتوز: فرآيند  دربرگرفتن ذرات درشت غذايي بوسيله ي غشاي سلولي و ورود آنها به سلول به صورت وزيكول

اگزوسيتوز: فرآيند ترشح مواد به خارج از سلول در نتیجه  به هم پيوستن وزيكول ترشحی و غشاي سلولي به يكديگر و ايجاد يك دهانه براي خروج مواد

فشار اسمزي: فشاري كه در اثر انتشار مولكولهاي آب از خلال يك پرده ي نيمه تروا به وجود مي آيد.

نقش خون و مايعات بدن در حفاظت سلول:
اين مايعات هم غلظت با سلول ها هستند در نتيجه سلولهاي بدن تنها به مقدار نياز آب جذب مي كنند.

نقش ديواره ي سلولي گياهي در حفاظت اين سلولها:
استحكام ديواره باعث مي شود از جذب آب بيش از حد توسط سلول جلوگيري كند. همچنين هنگامي كه سلول هاي گياهي در حال تورژسانس هستند مجموعه ي بافت حالتي ترد و شاداب دارند و به استحكام كلي گياه كمك مي كند.

توژسانس: تورم سلول در اثر جذب آب را توژسانس مي گويند
پلاسموليز: چروكیدگي سلول در اثر از دست دادن آب پلاسموليز نام دارد.

 فصل 3        
سازمان بندی سلولها

سازمان های سلولی:

الف ) تک سلولی: هیچ اتصال زیستی  بین سلول های یک مجموعه وجود ندارد . مانند آمیب
ب) کلونی: اتصال بین سلول ها وجود دارد ولی هر سلول زندگی مستقلی دارد. مانند ولوکس
ج) تخصصی شدن وتمایز سلولی: چون فرایند های زیستی در این جانداران پیچیده است بین سلول ها تقسیم کار صورت گرفته است. مانند انسان ، جانوران وگیاهان

تمایز :فرایندایجاد شکل وساختار خاص در یک سلول برای انجام وظایفی ویژه
بافت:
 مجموعه سلولهاي كم وبيش يكسان كه كار خاصي را به صورت هماهنگ انجام می دهند.

بافت های جانوری:
1- پوششی:  
- پوششي(شامل يك لايه وچند لايه) سلول های به هم فشرده  باآستری به نام غشای پایه از جنس پروتئین های رشته ای و پلی ساکارید های چسبناک

-غشاي موكوزي :پوشش داخلی لوله های تنفسی وگوارشی که ماده ای لزج وچسبنده به نام  موکوز ترشح می کنند.
              
2- پيوندئ:
 - پيوندي سست: سلول ها از هم فاصله زیاد دارند وشبکه ای از رشته های پروتئینی کلاژن در بین آنها وجود دارد مانند بافت پیوندی زیر پوست

- بافت چربي : از سلول های محتوی چربی ساخته شده  و وظیفه ذخیره انرژی ضربه گیری وعایق کردن را برعهده دارند

- خون: سلول های خونی شامل گلبول های سفید ، قرمز و پلاکت ها که در ماده بین سلولی مایعی به نام پلاسما شناورند. و وظیفه انتقال مواد و دفاع از بدن در برابر میکروب ها را  انجام می دهند .

- پيوندي رشته اي: بیشتر ماده بین سلولی را رشته های به هم فشرده کشسان پر کرده است .مانند زردپی ها و رباط ها

- غضروف: ماده بین سلولی دارای قابلیت انعطاف زیاد ورشته های کشسان فراوان است.
مانند غضروف بینی و لاله گوش  محل مفاصل
- استخوان: ماده بین سلولی سخت ، جامد وشامل رشته های کلاژن وماده کلسیم دار است
3- ماهیچه ای:
- ماهیچه مخطط: سلول های رشته ای با بخش های تیره و روشن دارای قدرت انقباضی ارادی وسریع . مانند ماهیچه های اسکلتی

- ماهیچه قلبي: سلول های رشته ای ومنشعب با بخش های تیره و روشن دارای قدرت انقباضی خودکار ، غیرارادی وسریع 

- ماهیچه صاف: سلول های دوکی شکل ،غیر مخطط ودارای قدرت انقباضی غیر ارادی و آهسته وحفظ حالت انقباض به مدت طولانی مانند ماهیچه های جدار لوله گوارشی.
 

4- عصبئ(نورون ها): سلول های بسیار کشیده ، طویل ، دارای انشعابات فراوان وقدرت تحریک پذیری و ایجاد وانتقال پیام. از سه قسمت دندریت ، جسم سلولی و اکسون تشکیل شده اند.

 همراه این بافت سلول های غیرعصبی وپشتیبان به نام نورو گلیا وجود دارد که درتغذیه وایجاد غلافی عایق در اطراف سلول عصبی نقش دارند.

بافت های گياهی:

1- مريستمئ:
 زاينده ی بافتهای ديگراست. داراي سلولهاي كوچك باقدرت تقسيم فراوان. معمولا بافتهاي نرمئ هستند. در نوك ريشه ی پياز به خوبي ديده می شوند.این سلول ها خود از سلول های راس ساقه وریشه به نام سلول بنیادی بوجود می آیند که هسته بزرگ دارند وفاقد واکوئلند.

2- پارانشيمی: یک بافت زمينه اي كه داراي سلولهاي بزرگ و داراي مواد غذايي است.
3- كلرا نشيم: بافتي فتوسنتز كننده و داراي كلروپلاست فراوان است كه در ميان برگ به فراواني يافت مئ شود.

4- كلا نشيم: مستحكم و با ديواره هاي سلولي قطور كه زنده است.
 (اين بافت گياهي به دليل قابليت انعطاف به غضروف ازبافت جانوري شباهت دارد.)

5- اسكلرانشيم: مستحكم و با ديواره هاي سلولزي يا چوبي قطور كه مرده است و شامل فيبر(سلولهاي كشيده و طويل) و اسكلروئيد(ستاره شكل) می باشد.
 

6- بافت هادی:
الف) آوند چوبي:
 1- تراكئيد: طويل و مخروطي شکل داراي منافذانتهایي وجانبی برای انتقال شیره خام
2- عناصر آوندئ: سلول های طویل، استوانه ای ، پشت سرهم و گشادتر از تراكئيدها

ب) آوند آبكشئ: سلولهاي كشيده و طويل با ديواره ئ نازك و زنده وداراي صفحات آبكشئ
در مجاورت آوند های آبکشی سلول های همراه قرار دارند که سنتز پروتئین ودیگر واکنش های متابولیسمی مورد نیاز آوند های آبکشی را انجام می دهند.


7- ترشحئ:
 - لوله هاي ترشحي: انجير
 - كركهاي ترشحي : برگهاي شمعداني           - سلولهاي ترشحي: گلبرگ گل سرخ
 - كيسه هاي ترشحي: پوست پرتقال                 - مجاري ترشحي: ساقه ئ كاج


8- بافت پوششي:
 - اپيدرم(روپوست): سلولهاي به هم فشرده ودارای لايه سطحي كوتيكول
 -اپيدرم(چوب پنبه): بافت چوب پنبه ائ از سلولهاي مرده  در سطح ساقه و ريشه


فصل 4
تغذیه و گوارش :

هدف از تغذیه در موجودات زنده:
1-    بدست آوردن ماده برای رشد و نمو و ترمیم
2-    بدست آوردن انرژی برای فعالیت های بدن


عوامل ضروری برای غذا سازی گیاهان :
1-    مواد معدنی و آب از راه ریشه ها
2-    دریافت  گاز co2 از طریق روزنه ها
3- کسب  نور خورشید از طریق کلروفیل .

نحوه تغذیه جانوران :
دارای سیستم تبدیل مواد غذایی به ذرات قابل جذب مثلاً تبدیل پروتئین به آمینو اسید .
گوارش : یعنی تبدیل غذا به ذرات قابل جذب .
 
انواع گوارش: 
1- مکانیکی ، جوییدن و حرکات معده
2- شیمیایی ، اسید معده و آنزیم ها
3-    فیزیکی ، عمل صفرا به روی چربیها




       غذا          مونومر

       پروتئین
       لیپید
       نشاسته         آمینو اسید
     اسید چرب ، گلیسرول
     گلوکز

مونومر های قابل جذب مواد غذایی:


مراحل تغذیه و گوارش :
 بلع ، گوارش ، جذب و دفع .

انواع گوارش :
 1- گوارش درون سلولی 2- گوارش برون سلولی

ساختار لوله ی گوارشی:
1-  مخاط ( بافت پوششی ترشحی موکوزی )  2- زیرمخاط ( بافت پیوندی )
3-  بافت ماهیچه ای صاف حلقوی               4 -  بافت ماهیچه ای صاف طولی                                                                                          5-  بافت پیوندی (  صفاق  یا روده بند )
اجزای دستگاه گوارش:
1- دهان 
الف ) دندان ها:

وظایف: جویدن وگوارش مکانیکی غذا و کمک به تکلم  می باشد

انواع دندان ها:
                                                                                       آ     ن   ب
1-    شیری 20   :  فرمول   دندانی در یک نیم آرواره   ) 2 + 1 + 2 ( 4
                                                                                     آب   آک    ن   ب  
                 2- دائمی :   32  : فرمول   دندانی در یک نیم آرواره   )3 + 2 + 1 + 2 ( 4


ب) غدد بزاقی:
انواع :
یک جفت تحت فکی ، یک جفت زیر زبانی ، یک جفت بنا گوشی
مواد موجود در بزاق:

1-    لیزوزیم  :  میکروب کش
2-    پتیالین :  یک نوع آمیلاز ، گوارش نشاسته
3-    موسین :  چسباندن مواد غذایی
ج) زبان
وظایف:
1-    تکلم                                   
2-    تشخیص کیفیت
3-    کمک به جویدن
4-    کمک به بلع 

2- حلق :
نحوه عمل بلع:
1-    فرستادن غذا به حلق به وسیله ی زبان .
2-    زبان کوچک راه بینی را می بندد .
3-    اِپی گلوت راه نای را می بندد .
4-    با حرکات دودی مری غذا گرفته می شود .
3- مری: هدایت غذا به معده با حرکات دودی
4- معده:
وظایف:
1- انبار کردن                             
2-گوارش مکانیکی                                         
3-  گوارش شیمیایی  به کمک آنزیم ها واسیدمعدهHCl  
  4- کمک به جذب ویتامین B12 (فاکتور داخلی معده) 
آنزیمهای معده:
        1- پپسین :
 گوارش پروتئین  (از تغییر پپسینوژن با کمک اسید معده بوجود می آید. )
         2- رنین  : انعقاد  پروتئین شیر( کازئین )  در نوزادان
         3- لیپاز  :  گوارش چربی ها در روده ها
انواع سلول های ترشحی معده :
                 1-  سلول های اصلی : ترشح آنزیم ها
2-    سلول های حاشیه ای : ترشح اسید
3-     سلول های موکوزی: ترشح موکوز
نکته :
مواد موکوزی از گوارش دیواره ی معده بوسیله ی اسید و آنزیم ها جلوگیری می کند.
نکته: هورمون گاسترین که از غدد مجاور پیلور در معده ترشح می شود محرک ترشح اسید کلرید ریک وآنزیم های معده است.
نکته: استفراغ یک عمل دفاعی است که با یک دم عمیق ،بسته شدن حنجره بوسیله اپیگلوت ، بسته شدن بینی به کمک زبان کوچک ، انقباض ماهیجه های شکم وسینه وافزایش فشار بر معده انجام می شود.
5- دوازدهه:
منطقه استراتژیک ابتدای روده باریک که با اندام های کبد ،معده ، لوزالمعده و روده باریک ارتباط مستقیم دارد ونقش مهمی در گوارش غذا بازی می کند. هورمون سکرتین که از دوازدهه ترشح می شود محرک ترشح بی کربنات لوزالمعده است.
6- لوزالمعده:
علاوه بر ترشح هورمون های تنظیم کننده قند خون با ترشح بی کربنات وآنزیم های گوارشی در گوارش غذا نقش مهمی دارد.
ترشحات گوارش لوزالمعده:
            بی کربنات : خنثی کردن اسید معده
            آنزیم های لوزالمعده:
آمیلاز: گوارش نشاسته            پروتئاز : گوارش پروتئین                                                               لیپاز: گوارش چربی                نوکلئاز : گوارش اسید های نوکلئیک

7- کبد:
علاوه بر ذخیره مواد غذایی وخنثی کردن ودفع سموم وداروها به ترشح صفرا می پردازد که به گوارش چربی ها کمک می کند.

8- کیسه صفرا:
 صفرا در کبد ساخته می شود وشامل آب ،املاح صفراوی ، کلسترول ، لسیتین  و رنگ های صفراوی است ودر کیسه صفرا ذخیره می شود. رنگ های صفراوی از تجزیه هموگلوبین خون بوجود می آیند  وشامل بیلی روبین و بیلی وردین است. صفرا با ایجاد حالت امولسیون در چربیها به گوارش آن بوسیله آنزیم لیپاز کمک می کند.

9- روده باریک:
سطح داخلی روده به خاطر طویل بودن آن ،چین خوردگی های داخلی ، پرز ها ومیکرو پرز ها به 250 متر مربع می رسد و فرصت مناسبی را برای جذب مواد غذایی فراهم می کند.
راههای جذب مواد غذایی در روده ی باریک :
1-    مسیر خون : تمام مواد بجز چربی ها .
2-    مسیر لنف  : چربی ها و ویتامین های محلول در چربی (A,K,D,E)
نکته:
دیواره رگ های خونی به خاطر وجود گلیکو پروتئین ها از ورود چربی ها جلوگیری می کند.

نحوه ی جذب مواد غذایی در روده ی باریک :
اسمز : آب                           
انتقال فعال : قندها و آمینو اسیدها .
انتشار : مواد معدنی ، اسیدهای چرب .    
انتشار تسهیل شده : مواد معدنی و ویتامینها
آندوستیوز : پروتئین های  ایمنی بخش در کودکان
10- روده ی بزرگ :
شامل روده کور ، زائده آپاندیس و کولون های بالا رو ، افقی و پائین رو می باشد.
وظایف:
1- جذب آب            2- جذب املاح          3- ساختن و جذب ویتامین های  B وK  
گوارش سلولز :
در انسان این قند فقط به حرکات روده کمک می کند وگوارش نمی یابد.
در گاو، گوسفند، بز و گوزن  ،سلولز به کمک باکتریهای سیرابی و نگاری گوارش می یابد.
در اسب وفیل گوارش سلولز به وسیله باکتری ها در روده بزرگ و روده کور انجام می شود.
معده چهار قسمتی در نشخوار کنندگان :
1-    سیرابی: انبار کردن غذا وگوارش سلولز به کمک باکتری ها
2-    نگاری:
 تکمیل گوارش سلولز به کمک باکتری ها وبرگشت غذا به دهان برای نشخوارکردن
3-    هزار لا: جذب آب موجود در غذا پس از بلع مجدد
4-    شیر دان: گوارش شیمیایی غذا به کمک آنزیم ها

[ دوشنبه بیست و یکم اسفند 1391 ] [ 14:53 ] [ علی ولی ]

[ ]


بلاياي طبيعي همواره كره زمين را تحت تأثير قرار داده وسبب وارد آمدن آسيب به مردم نظير جراحت، بيمـاري سـوء تغذيه، فشار هاي روحي ـ رواني ومرگ مي شوند . زلزله و سيل به عنوان مهمترين بلاياي طبيعي دركـشور مـا مطـرح هـستند وآنچه كه از اين بلايا فاجعه مي سازد عدم آگاهي براي مقابله با عواقب آن وپيشگيري از تـأثير سـوء وقـايع طبيعـي بـر اركـان تندرستي - اقتصادي و محيطي است . کلمه «سیل» بمعانی طغیان کردن آب، زیر آب رفتن گستره‌ای از زمین و طوفانی شدن می‌باشد. اصولا بزرگی سیلها و تکرار آنها در طول زمان تابع شدت بارندگی ، نفوذپذیری زمین و وضع توپوگرافی منطقه است. باران شديد، ذوب برفها، تغيير بستر رودخانه‌ها و تخريب سدها و آب‌بندها، از جمله عواملي هستند كه ممكن است باعث بروز سيل گردند. شهر سازیها و حذف گیاهان باعث کاهش مقدار آب نفوذی و افزایش آب سطحی می‌شود. حجم زیاد آب از یک طرف بر بزرگی طغیان می‌افزاید و از طرفی با افزایش فرسایش ، رسوباتی به وجود می‌آورد که با برجای گذاشتن آنها ظرفیت بستر اصلی رود کاهش می‌یابد. موارد پیش معمولاً تاثیر تدریجی دارند، ولی سیلهای ناگهانی و فاجعه آمیز اغلب بر اثر تخریب سدها و بندها ، ایجاد می‌شوند. اغلب سيل‎ها در اثر بارندگي شديد، آب شدن برفها و تكه يخ‎هاي بزرگ و يا طغيان رودخانه‎ها جاري مي‎شوند. بعضي از رودخانه‎ها هر ساله به طور منظم طغيان مي‎كنند و از گزارش‎هاي سالهاي گذشته مي‎توان زمان وقوع و ارتفاع بالاآمدن آب را پيش‎بيني كرد. سيل‎هاي غيرقابل پيش‎بيني در اثر باران‎هاي سيل‎آساي غيرطبيعي روي زمين لخت، خيس و يا يخ‎زده جاري مي‎شوند. بعضي سيل‎ها در اثر امواج كنار دريا جاري مي‎شوند. در يك موج مدي توده عظيمي از آب دريا، كه گاه 6 تا 9 متر ارتفاع دارد، ناحيه‎ گسترده‎اي از زمين ساحلي را كه ممكن است حد آن به 80 تا 100 كيلومتري كناره دريا برسد فرا مي‎گيرد. اغلب اين امواج مد دريا در اثر زلزله‎هاي زير دريايي اتفاق مي‎افتند ولي گاهي به دنبال طوفان نيز حادث مي‎شوند. بعضي اوقات بعد از يك بارندگي شديد كوتاه مدت، در سطح حوضه آبريز و يا در يك قسمت اعظم از حوضه، باعث بوقوع پيوستن سيل مي‎شود اين بارندگي‎هاي دوم هميشه باعث سيل‎هاي وحشتناك و تخريب‎گي شده است. از بارندگي‎هايي كه باعث سيل مي‎شود يكي هم بارندگي‎هاي خارج از فصل مي‎باشد (مانند بارندگي‎هاي تابستاني) در تابستان رودخانه‎ها در حد كامل جاي هستند، ديگر اين كه به علت گرم بودن خاك و اختفاي هواي گرم مرطوب در حفره‎هاي خاك، باران شديد تابستاني نمي‎تواند در روزنه‎هاي خاك نفوذ كند و ناچاراً جاري مي‎شود و سيل و طغيان بوجود مي‎آيد.    مناطقي كه خاك‎هاي چسبنده و بدون پوشش گياهي دارند براي ايجاد سيل بسيار مستعد هستند دانه‎هاي باران بر اثرضربه به خاك باعث به هم فشردگي و چسبندگي لايه سطح‎رويي خاك شده و از قدرت جذب خاك و نفوذ آب در عمق خاك مي‎كاهد و به همين علت آب بارندگي در خاك نفوذ نكرده و جاري مي‎شود و در همين حال شدت ضربات باران باعث حركت دانه‎هاي خاك شده و اين دانه‎ها را همراه خود به حركت در مي‎آورد و معلق شدن اين ذرات خاك باعث زياد شدن حجم آب جاري شده مي‎گردد. يكي ديگر از عوامل بروز، شكسته شدن سدهاي يخي مي‎باشد. مكانيسم عمل بدين صورت است كه وقتي رودخانه مقدار زيادي يخ از مناطق كوهستاني را همراه مي‎آورد، پس از كاهش سرعت جريان، يخ‎ها به هم پيوسته و اولين شبكه يخي را تشكيل مي‎دهند و با پيوستن ديگر يخ‎ها به صورت ديواره‎‎اي در شكاف به دام افتاده و سد يخي تشكيل مي‎شود. شكسته شدن اين ديوار بر اثر گرما يا فشار باعث سرازير شدن آب جمع شده مي‎گردد. ذوب سريع برف و يخ نيز عامل مهم ديگي در بروز سيل مي‎باشد. برف معمولاً در كوهها بيشتر بوده و از فصل بهار به تدريج ذوب مي‎شود، برف به علت نياز بيشتر به گرما نمي‎تواند يكباره ذوب شود و براي ذوب هرگرم برف بيش از79 كالري حرارت لازم است. اين مقدار كالري بيشتر از گرماي خورشيد و يا بادهاي گرم مداوم تأمين مي‎شود. گاهي اين ذوب به همراه بارندگي‎هاي شديد، طغيان رودخانه‎ها را سبب مي‎گردد. فعاليت‎هاي آتشفشاني نيز باعث ذوب سريع برف كوهها و سيل آتي و پرحجم مي‎شود.    اين آبهاي گل‎آلود حوضه‎هاي كوچك، در حوضه خود اگر نيروي كوچكي به شمار آيند با پيوستن به هم و تشكيل حوضه‎هاي بزرگ و زياد شدن حجم جاري قدرت مخربي را به وجود مي‎آورند كه در نهايت سبب خسارات مالي و جاني فراوان مي‎گردند البته امروزه به دلیل دخالتهای بی رویه در بسیاری نقاط که قبلا سیل نمی‌آمده ، طغیانهای بزرگی مشاهده می‌شود. فعالیت بشر به چند صورت احتمال وقوع سیل را افزایش می‌دهد. از آن جمله می‌توان به ساختمان سازی در دشت سیلابی رود که مستلزم اشغال بخشهایی از آن است و باعث کاهش ظرفیت طبیعی رود می‌شود، اشاره کرد. به این ترتیب محدوده‌ای از دشت سیلابی که در زمان طغیان زیر آب می‌رود، گسترده تر می‌گردد  انـواع سـيل :   سيل هاي رود خانه اي                     سيل هاي شهري                             سيل هاي برق آسا                                 سيل هاي فليجي     تفاوت سيل با طغيان  سيل حركت آب به صورتي كه هر چه در مسير خود دارد را به همراه ببرد و طغيان به سكون اين آبها و پيوستن آن به آب رودخانه‎ها، درياچه‎ها و در نتيجه بالاآمدن سطح آبهاي جاري و زير آب رفتن مناطق مسكوني و كشاورزي گفته مي‎شود. معمولاً طغيان در پي سيل بوده و به همين علت هر دو را به يك معني به كار مي‎گيرند.  مهم‎ترين خسارات سيل  تخريب پل‎ها، تخريب جاده‎ها، تخريب زمين‎هاي كشاورزي، تخريب چاه‎ها و قنات‎ها و تخريب بندها و سدها، تخريب منازل مسكوني ازدياد ناقلين (مالاريا)، آلودگي آب، از بين رفتن محصولات و حيوانات اهلي (سوء تغذيه) آسيب به مكان‎هاي بهداشتي و ارتباطي.     زيان‎هاي ناشي از سيل مربوط به پوشيده شدن زمين از آب و نيز فشار خود آب است. سيل ممكن است لوله‎هاي آب يا فاضلا را جابه‎جا كند. در يك مورد، 5 كيلومتر از يك لوله 90 سانتي‎متري آب را سيل با خود برده است.     ممكن است تأسيسات تصفيه آب و تلمبه خانه‎ها زير آب فرو روند و گل و لاي داخل تلمبه‎ها، موتورها و ساير تجهيزات شوند كه اين امر سبب تعميرات گران و وقت‎گيري خواهد شد. آسيب ساختمان‎هاي محافظ چاه‎ها و چشمه‎ها ممكن است منجر به آلودگي آب آشاميدني شود. تأسيسات تصفيه فاضلاب و لوله‎هاي خروج فاضلاب بيشتردر معرض صدمات سيل قرار مي‎گيرد. پس زدن آب در لوله‎هاي فاضلاب بيشتر در معرض صدمات سيل قرار مي‎گيرند. پس زدن آب در لوله‎هاي فاضلاب سبب سرريز شدن آدمروها، مخازن فضولات و چاه‎هاي فاضلاب مي‎شود. به علت بالا آمدن سطح آب انواع زباله در نقاط مختلف پخش مي‎شوند كه جمع‎آوري و دفع آنها مشكل مهمي ايجاد مي‎كند. جمع شدن زباه و فضولات سبب افزايش مگس و جوندگان مي‎شود. دفن مردگان و زير خاك كردن لاشه حيوانات مرده مواقعي مشكل فوري و مهمي را به وجود مي‎آورد.     شگفت اين كه هنگام وقوع سيل خطر آتش‎سوزي نيز افزايش مي‎يابد. بالا آمدن سطح آب ممكن است سبب واژگون شدن مخازن نفت يا بنزين شود و يا ورود آب به مخازن برگ مواد سوتي سبب پخش شدن آنها در منطقه وسيعي گردد. اگر جرقه‎اي به اين مواد سوختي برسد آتش به سرعت همه جا را فرا مي‎گيرد، زيرا اشغال شناور در سطح آب و ساير اشياء معمولاً همگي مواد قابل اشتغال‎اند. گاه اتصال در شبكه برق ساختمان‎هايي كه زير آب رفته‎اند،‌باعث آتش‎سوزي و برق‎گرفتگي مي‎شود. تأسيسات بهسازي مناطق ساحلي ممكن است به هنگام هجوم اين امواج ويران شوند و يا در اثر شسته شدن زمين و فرو ريختن آن، در معرض صدمه قرار گيرند. آيا براي يک سيل ناگهاني آماده ايد؟ توصيه هاي قبـل از بـروز سيل : همان طور که می دانیم سیل از بلایای طبیعی است که همه ساله در گوشه و کنار دنیا اتفاق می افتد و باعث خسارت های مالی و جانی زیادی می شود. دستورالعمل مقابله با این گونه موارد اضطراری، به شرح زیر است:  اصل بهداشت روانی عبارت است از حفظ خونسردی و همدلی با دیگران توأم با امید به خداوند سبحان. این نکته را هرگز فراموش نکنید. هشدار سیل در رسانه ها، به معنای آن است که سیل جاری شده است یا جاری خواهد شد، لذا از قبل آماده باشید. همواره کیف امداد و نجات هلال احمر را در منزل آماده داشته باشید. از منابع مختلف از جمله رادیو و تلویزیون و سایر وسایل ارتباطی، مانند بی سیم و پایگاه انتظامی، اطلاعات و آگاهی های لازم را دریافت کنید. برای زمان وقوع سیل، در منبعی آب سالم ذخیره کنید. در مناطق سیل خیز، تأمین جانی و مالی در برابر زيان های احتمالی ضروری است، بنابراین، بهتر است اسناد و اوراق بهادار را در جعبه ای مطمئن قرار دهید. در نظر داشته باشید اگر به شما گفته شود منزل را تخلیه کنید، به چه جاهایی می توانید بروید. بنابراین از قبل چند مکان را انتخاب کنید. همواره کمی بنزین در باک اتومبیل داشته باشید زیرا ممکن است مجبور شوید خانه را ترک کنید. با مناطق سیل خیز آشنا شوید. برای اطلاعات بیشتر می توانید با مرکز هلال احمر محل خودتان تماس بگیرید.  تابلو برق را در طبقات فوقانی ساختمان جاسازی کنید. خانواده و اموالتان را در برابر سیل بیمه کنید. از ساختن خانه یا محل کار خود در مکان هایی که خطر سیل آنجا را تهدید می کند خودداری کنید. به تعداد كافي آجر و گوني و به مقدار كافي شن و ماسه در منزل داشته باشيد. اسناد، كاغذها و اسكناسهاي خود را در كيسه‌هاي پلاستيكي و در مكاني امن نگهداري كنيد. چنانچه ورودي‌هاي منزل يا پنجره‌ها در معرض خطر سيل هستند، لبه‌هاي آنها را با كيسه‌هاي شن و ماسه بپوشانيد. فرشها و اشيايي گرانقيمت را به طبقات بالاتر و يا سطوح مرتفع منتقل نماييد. ظروف پلاستيكي، سينك ظرفشويي و وان يا زيردوشي حمام را با آب سرد تميز پر كنيد. از آجرها براي بالا بردن سطح اثاث منزل استفاده كنيد.   سريعترين وايمن ترين راه رسيدن به نزديكترين نقطه مرتفع درمحل سكونت خود را هميشه درنظر داشته باشيد هميشه راديوي باتري دار ، چراغ قوه با باتري وكيف كمكهـاي اوليـه دردسـترس داشته باشيد فراهم نمودن آب خوراكي و غذاي كنسرو شده دربعضي از شرايط جان شما را نجات مي دهد تهيه كيـسه هاي شن جهت جلوگيري از ورود آب به منزل الزامي است   توصيه هايي براي دستگاه هاي اجرايي جهت پيشگيري و مقابله با سيل :   مجهز نمودن بعضي از مراكز مهم مانند مراكز درماني به جنراتـور توليد برق ضروري است لزوم رعايت اصول و ضوابط مهندسي رودخانه در احداث پل‎ها مطابق استاندارد. مطالعه و اجراي طرح‎هاي سيستم‎ هشدار سيل (مناطق پرجمعيت، كوهستاني و رودخانه‎هاي بزرگ). حفاظت و جلوگيري از دخل و تصرف غيرمجاز در بستر رودخانه‎ها و مسيل‎ها. پاكسازي و دفع انباشته‎هاي طبيعي و مصنوعي در محدوده پل‎ها و زيرگذرها با هماهنگي شركت‎هاي آب منطقه‎اي. لزوم استفاده از كارشناسان شركت‎هاي آب منطقه‎اي در هنگام بروز سيلاب به منظور ثبت آمار و خسارات سيلاب‎ و يكنواخت‎سازي آمار و اطلاعات و استفاده از نظرات كارشناسي شركت‎هاي آب منطقه‎اي در زمينه تحليل علل بروز و تشديد سيل و چگونگي مقابله و كاهش خسارات در حين وقوع سيل. نصب تابلوهاي هشدار سيل در مسير رودخانه‎هاي سيل خيز (در نقاط خاص و مهم و با توجه به شرايط رودخانه‎ها و مسير سيل‎ها). ايجاد نظام هشدار و مديريت سيل (حوزه‎هاي كوچك و پرجمعيت كوهستاني – مناطق شهري – رودخانه‎هاي بزرگ). لزوم به كارگيري و توسعه نقش بيمه در سرمايه‎گذاري طرح‎هاي پيشگيري و جبران خسارات ناشي از سيل. ارايه خدمات آموزش عمومي از طريق جمعيت هلال‎احمر، آموزش و پرورش و رسانه‎هاي عمومي با هماهنگي كميته‎هاي فرعي پيشگيري از سيل در استانها.   اصلاح بستر رودخانه‎ها: الف) عريض كردن بستر رودخانه ب) عميق كردن در اثر لايروبي ت) عريان كردن رودخانه از نباتات ث) تسطيح رودخانه‎ها ج) تصحيح مسير براي كم كردن طول رودخانه ايجاد سيل برگردان: الف) ايجاد ديواره‎ها در كنار رودخانه‎ها. ب) كندن كانال‎هاي عرضي و موانع در مسير سيل. پ) منحرف كردن آبهاي تجمع شده به مناطق ديگر. ت) ايجاد سيل شكن در دره‎ها براي جلوگيري از تجمع آب. ايجاد و ساخت سدها و آب بندها: بهترين چاره‎ است كه مي‎توان در توليد برق و آبياري از آن استفاده كرد. حفاظت از بستر رودخانه‎ها: در حوضه‎هاي مرتفع با استفاده از مصالح ساختماني. حفاظت بيولوژيكي : عدم كاشت درخت در كنار رودخانه‎ها و ايجاد پوشش گياهي و جنگل‎ها براي كم كردن سرعت قطرات باران. ايجاد سرعت شكن‎هاي بتوني و سنگي در مسير بستر رودخانه‎ها و مسير سيلاب‎ها   توصيه هاي زمان بروز سيل :    اگر در خارج از ساختمان(اداري، مسکوني) هستيد، خونسرد باشيد. از جاده هاي هموار، عبور کنيد و به محل هايي که امکان فروريختن آن ها وجود دارد نزديک نشويد. در صورتي که مجبور به ترک منزل و محل سکونت خود هستيد، قبل از خروج حتماً جريان برق، آب و گاز را قطع کنيد. براي کسب اطلاعات و دستورالعمل هاي لازم به پيام هاي راديو و تلويزيون گوش کنيد و در صورتي که دستور تخليه داده شد، فوراً اين کار را انجام دهيد. وقتي که اطلاعيه يک سيلاب برق آسا، پخش مي شود: اگر تصور مي کنيد سيل قبلاً شروع شده است، فوراً منزل را ترک کنيد چرا که ممکن است تنها چند ثانيه وقت گريز داشته باشيد.  گوش به زنگ باشيد تا در صورت اعلام سيلاب، به سرعت منزل را ترک کنيد. اگر ماشين شما در آبهايي که به سرعت سطح آن ها بالا مي آيد، گير کرده است، فوراً آن را رها کنيد و به محل مرتفعي برويد. به آرامي رانندگي کنيد و مراقب خرابي ها و شيب هاي جاده باشيد. هنگام رانندگي از دنده هاي سنگين استفاده کنيد؛ زيرا ترمز در آب، به خوبي کار نمي کنند. اگر خانه شما در محل مرتفعي است همان جا بمانيد. به نقطه مرتفعي دور از رودخانه ها، نهرها، جويبارها و زهکشي ها برويد. اگر پياده هستيد، از نقاطي که در آن سطح آب از زانو بالاتر است عبور نکنيد. هميشه و همه جا اصل خونسردي را حفظ كنيد. براي اطلاع از وضعيت و گرفتن دستورات لازم به راديو، تلويزيون و يا اعلام بلندگوهاي عمومي گوش دهيد در صورتي كه دستور تخليه داده شد فوراً اين كار انجام دهيد. وسيله روشنايي تهيه كنيد (چراغ قوه، شمع و ...)  به سرعت كمي غذا و آب ذخيره كنيد. (ممكن است منابع آب آلوده گردد و مواد غذايي يافت نشود) و از مصرف مواد غذايي در تماس با سيل و فاقد ظرف ضد آب خودداري شود. از غذاهاي كنسرو شده سالم استفاده نماييد.  در خارج از منزل مواظب سيم‎هاي برق كه روزي زمين افتاده (خصوصا در آب) باشيد تا دچار برق‎زدگي نشويد.  در هنگام رانندگي مراقب شيب‎ها و پيچ‎هاي جاده باشيد به آرامي و با خونسردي رانندگي كنيد (ترمزها بخوبي كار نمي‎كند). اگر خانه شما در محل مرتفعي است و خطر آب گرفتگي شما را تهديد نمي‎كند نياز به خروج از منزل نمي‎باشد. مناطق كم ارتفاع را سريعا ترك نماييد. به نقطه مرتفعي دور از رودخانه‎ها، نهرها و زهكشي برويد. از فاضلاب‎ها و جويبارهاي به ظاهر آرام دوري نماييد. و از ورود به جريان پرشتاب آب بدون توجه به قابليت شناگري كه خطر غرق شدن را به دنبال دارد، اجتناب كنيد. سيلاب‎هايي كه سطح جاده و پل‎ها را پوشانده است داراي قدرت مافوق تصور است. راه‎رفتن و يا رانندگي در سيلاب خطرناك‎ترين كاري است كه ممكن است انجام دهيد. وسايل نقليه، حيوانات مزرعه و اشياء قابل حمل و نقل را به نزديكترين محل مرتفع انتقال داده شود. خودروها و وسايل نقليه محل‎هاي امني در مقابل سيل نمي‎باشد زيرا خودرو ممكن است در آب جاري از كار بيافتد و يا توسط آب حركت داده و برده شود. حشره‎كش‎ها را از آب دوري كنيد چون امكان دارد آلودگي خطرناكي را موجب شود. هيچ‎گاه به تنهايي در يك ناحيه سيل‎زده، به اين طرف و آن طرف ندويد.   آبهاي جمع شده در گودال‎هاي مناسب براي رشد حشرات بخصوص پشه‎ها مي‎باشد. لذا از توري در محل اقامت استفاده گردد و پوشاك آستين بلند و چكمه‎هاي ساق بلند بپوشيد سريعاً خود را به نزديكترين محل مرتفع و امن برسانيد در اسـرع وقت از محل سيل زده دور شويد جريان برق و گاز منزل را قطع كنيد . درپوش چاهك ها را گذاشـته وكانالهـا ومنافـذ ورود آب را با كيسه شن مسدود كنيد هيچگاه در مسير جريان سيل راه نرويد اگر در اتومبيل خود در محل سيل گير كرده ايد سريعاً از آن خارج شويد از طريق راديو به توصيه هاي ايمني مسئولين به دقت گوش داده و عمل نمايـد   نكـات ايمنـي پس از وقوع سيل   با مناطق سیل زده آشنا شوید. اگر در این موارد مطمئن نیستید، با مراکز جمعیت هلال احمر محل خود تماس بگیرید. برای کسب اطلاعات و دستورالعمل های لازم به رادیو گوش دهید. کمک های اولیه را به افراد آسیب دیده برسانید و در صورت نیاز از دیگران کمک بخواهید. از مناطق سیل زده دور شوید مگر آن که از شما درخواست کمک شده باشد یا این که بتوانید کمک کنید. از سیم های آویزان برق و منابع اصلی آب و شبکه های تخریب شده فاضلاب دور شوید و این موارد را به مقامات مسئول گزارش دهید. سیل به خطوط برق آسیب می رساند و موجب بروز آتش سوزی می شود. این تخریب می تواند آتش سوزی در انبارهای حاوی مواد سوختی را گسترش دهد. اگر پیاده هستید، از نقاطی که در آن سطح آب از زانو بالاتر است عبور نکنید. سعی کنید شعله های کوچک آتش را خاموش کنید و به سرعت با آتش نشانی و اورژانس تماس بگیرید. منابع تخریب شده آب ممکن است باعث کاهش فشار آب شوند. هنگام فرونشاندن حریق به نکته فوق توجه کنید. در منطقه سیل زده مراقب مارها باشید زیرا سیل مارها را از لانه بیرون می کشد.  پس از سیل احتمالی شیوع بیماری های عفونی  مانند عفونت دستگاه گوارش ناشی از انواع میکروب ها و ویروس ها (شیگلا- اشرشیاکولی- هپاتیت  و عامل حصبه) وجود دارد که باید مراقبت های لازم بهداشت فردی و عمومی و بهداشت آب و غذا به عمل آید. سریعاً نسبت به پاکسازی خانه و محل سکونت خود اقدام نمایید. سكونت در مرتفع ترين محل امن تا اعلام رفع خطر سيل از طريق مسئولين امـر رعايـت احتيـاط خطـر انتقال جريان الكتريسته از طريق آب پس از باز گشت به منزل بررسي خطر ريزش سقف و ديوار هاي منـزل جوشـاندن آب قبل از مصرف ودور ريختن غذاهايي كه با آب سيل درتماس بوده اند مراجعه به نزديكترين مراكز درماني در صورت بـروز هـر گونه آسيب جدي . از جاده های هموار عبور کنید و به محل هایی که امکان فرو ریختن آنها وجود دارد نزدیک نشوید.  در منطقه سیل زده مراقب مارها باشید زیرا سیل مارها را از لانه بیرون می کشد.  اگر تصور می کنید سیل قبلاً شروع شده است، فوراً منزل را ترک کنید چرا که ممکن است تنها چند ثانیه وقت گریز داشته باشید. اگر منزل شما در محاصره سیلاب قرار گرفته است به بالاترین نقطه ساختمان پناه ببرید. گوش به زنگ باشید تا در صورت اعلام سیلاب برق آسا، به سرعت منزل را ترک کنید.  اگر خانه شما در محل مرتفعی است همانجا بمانید. به نقطه مرتفعی دور از رودخانه ها، نهرها، جویبارها و زهکشی ها بروید.  اگر پیاده هستید، از نقاطی که در آن سطح آب از زانو بالاتر است عبور نکنید. در صورت امكان، در منزل بمانيد چنانچه در ساختمان قابل اعتمادي زندگي مي‌كنيد، در آن بمانيد، اگر مي‌توانيد، به طبقات فوقاني برويد، به اندازة كافي غذا، آب، لوازم ضروري همراه داشته باشيد. اشياء گرانبها و اسناد مهم را با خود برداريد. چنانچه وقوع سيل را پيش‌بيني نكرده بوديد يا سرعت بالا آمدن آب بسيا ر زياد است، به گونه‌اي كه فرصت جمع‌آوري و حمل اشياء گرانبها را نداريد، آنها را به سطوح بالاتر منزل مثل طاقچه‌ها منتقل كنيد. به ياد داشته باشيد كه سيل، مي‌تواند زيرسازي ساختمانها را تضعيف كند و ساختمانهاي تضعيف شده را ويران نمايد. همواره از سلامت كامل ساختمان منزل خود اطمينان حاصل كنيد. به سطح آب در محيط اطراف خود توجه داشته باشيد تا بتوانيد تخميني از بالا آمدن سطح آب و ميزان پيشرفت سيل داشته باشيد. تا زماني كه از سلامت منابع آب يا آب لوله كشي اطمينان حاصل نكرده‌ايد، از آبي كه ذخيره كرده‌ايد استفاده نماييد. در صورتي كه مي‌خواهيد منزل را ترك نماييد: به ميزان كافي آب، مواد خوراكي و وسايل ضروري به همراه خود داشته باشيد. پوشاك كافي به همراه داشته باشيد. گاه ممكن است تا چند روز، مجبور باشيد در محيط باز باقي بمانيد.   چگونه كمك بخواهيد   در صورتي كه پيش‌بيني مي‌كنيد سطح آب، بيش از حد بالا بيايد و زندگي شما را به مخاطره بياندازد، به فكر روشي جهت كمك خواستن باشيد. از سطوح بلند مثل طبقات فوقاني، لبة پشت بام و حتي لبة پنجره‌ها استفاده كنيد و با تكان دادن پارچه و اشياء براق و رنگهاي مشخص و حتي فرياد زدن كمك بخواهيد. چنانچه طوفان شديد وجود دارد يا احتمال تخريب سقف مي‌دهيد، از رفتن به قسمتهاي مياني پشت‌بام خودداري كنيد. همچنين اگر سقف پشت بام شما شيبدار است، حتي‌المقدور از رفتن پشت بام اجتناب كنيد.  چنانچه بيرون هستيد: در هنگام عبور از ميان آب، بسيار مراقب باشيد. تنها ارتفاع ۱۵ سانتي‌متر آب با جريان شديد كافي است تا تعادل شما را بهم بزند. در صورت امكان، از يك تكه چوب جهت تخمين مسير پيرامون خود و سطح زير آب استفاده نماييد. از تردد در نزديك سدها و آب‌بندها پرهيز كنيد. تماس خود را با آب باقيمانده از سيل به حداقل برسانيد چرا كه احتمال آلودگي شديد آن، قابل توجه است. پیش بینی سیل هدف از پیش بینی سیل برآورد دبی جریان و سطح سیلابی است که در یک دوره بازگشت مشخص (مثلا در یک دوره 25 ، 50 یا 100 ساله) احتمال وقوع آن وجود دارد. نتایج این پیش بینی که سیلاب طراحی نام دارد، به عنوان مبنایی برای انتخاب روشهای مقابله با سیل مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیلاب طراحی معمولا بر مبنای هزینه لازم برای کنترل آن و میزان ریسک و خطری که تخریب سیستم کنترل سیلاب پیشنهادی برای جان انسانها دارد، انتخاب می‌شود. در مواردی که گسیختگی سازه آبی منجر به از دست رفتن جان انسانها و اموال زیادی بشود، طراحی بر مبنای سیلابها با احتمال رخداد کمتر و دوره بازگشت طولانی تر ، مثلا سیلاب 1000 ساله و حتی بیشتر ، انجام می‌شود. سطح گسترش و ارتفاع این سیلابها بیش از سیلابهایی است که از احتمال رخداد بیشتری برخور دارند. پیش بینی سیلاب طراحی به دو صورت تحلیلی و زمین شناسی انجام می‌شود که اغلب مکمل یکدیگرند. عواملی که برای پیش بینی تحلیلی سیلاب مورد توجه قرار می‌گیرند شامل موارد زیر است.    1. بررسی توپوگرافی بخشی از حوضه آبریز که جریان آب را به منطقه مورد مطالعه تامین می‌کند.    2. تعیین نوع پوشش سطح زمین (سنگ ، خاک ، گیاهان) ، جهت تخمین نسبت آب جاری شده به آب نفوذی و تبخیرشده.    3. تعیین بزرگترین رگبار و بارندگی محتمل با توجه به داده‌های موجود.    4. توجه به فصل ، زیرا شرایطی مثل اشباع بودن زمین از آب یا پوشیده بودن سطح آن از برف تاثیر مستقیمی بر جریان سطحی آب دارند.    5. تعیین ظرفیت ذخیره بستر اصلی رود و دشت سیلابی اطراف آن ، تغییرات احتمالی در ظرفیت ذخیره بخشهای پائین رود در آینده نیز مورد توجه قرار گیرد. محاسبه حداکثر سیل محتمل بطور کلی محاسبه حداکثر سیل محتمل محتاج برآورد پتانسیل بارش و مقدار و نحوه توزیع بارش در داخل حوضه آبریز است. مقدار آبدهی یا سطح آب رودخانه بر حسب زمان ، معمولا توسط منحنیهای خاصی به نام هیدروگراف نشان می‌دهند. به این منظور اغلب از هیدروگراف واحد استفاده می‌شود. مقدار آبدهی رود در یک مدت زمان مشخص از روی هیدروگراف قابل محاسبه است. به منظور پیش بینی سیل معمولا مقادیر محاسبه شده برای جریان به تراز (ارتفاع) آب تبدیل می‌شود. مبنای پیش بینیهای زمین شناسی شامل تعیین مرزهای دشت سیلابی توسط تصاویر فضایی و عکسهای هوایی ، جهت تعیین پراکندگی آبرفتها و خاکهای جدید (کواترنر) در دره و شناسایی اشکالی که به وقوع سیل مربوط می‌شوند، ازجمله پادگانه‌ها ، گودالها و مانند آن است، می‌باشد. این بررسیها زمان دقیق وقوع یک سیل در گذشته را مشخص نمی‌سازد. بلکه ضمن تاثیر وقوع آن در زمانهای جدید زمین شناسی احتمال رخداد مجدد آن را گوشزد می‌کند. نتایج بررسیهای زمین شناسی مخصوصا در جاهایی که رکود طولانی از وضعیت آب و هوایی وجود ندارد، می‌تواند از روش تحلیلی دقیق تر باشد. اهمیت پیش بینی وقوع سیل اطلاع از چگونگی جریان ، حجم ، شدت ، مدت ، مکان و بالاخره زمان وقوع سیلها اهمیت ویژه‌ای در طراحی و نگهداری سازه‌های مهندسی ، مخصوصا تاسیسات آبی و همچنین پیش بینی خطرات و زیانهای احتمالی ناشی از سیل دارد. به دلیل شرایط آب و هوایی کشورمان سیلابها ، چه از نوع بهاره و ناشی از ذوب برف باشند و چه از نوع ناگهانی ناشی از رگبار ، بخش عمده‌ای از جریان سطحی اغلب رودهای حوضه مرکزی را تشکیل می‌دهد. اندازه گیری دبی رودها در کشور ما از 40 سال پیش و ابتدا از رودخانه‌های اطراف تهران آغاز شد. شبکه ایستگاههای اندازه گیری سطح آب و مقدار جریان رودهای کشور (شبکه هیدرومتری) ، در حال حاضر دارای 870 ایستگاه است که بخشی از آن فعال است. شبکه آب شناسی کشور شامل ایستگاههای اندازه گیری آب ، تبخیر ، باران ، برف و آزمایشگاههای تعیین کیفیت آب و رسوب زیر نظر دفتر بررسیهای منابع آب وزارت نیرو اداره می‌شود.   معمولاً سيل در اثر عوامل زير ايجاد مي‎شود:   1.    ريزش سريع نزولات آسماني و عدم گنجايش محل نزول.   2.    عدم نفوذپذيري زمين محل و ذوب سريع برف‎ها.   3.    عدم گنجايش و عدم طراحي صحيح مسير رودخانه‎ و سيل‎ها   4.    عدم استفاده از سيل بند و ديوارهاي محافظ در مناطق سيل‎خيز   5.    عدم گنجايش صخره‎ها و جوي‎ها جهت عبور آب درمناطق شهري و مسدود شدن رودخانه‎ به علت ريزش  كوه   6.     عدم لايروبي رودخانه و تجمع رسوبات سنگين و غيرطبيعي پشت سدها.   7.    خرابي سيل‎بندها، سدها و مخازن آب.   سيلا‎ب‎ها بر دو گونه‎اند: 1.    سيلاب‎هاي آرام : كه در اثر افزايش حجم ناگهاني آب رودخانه‎ها و درياچه‎ها در اثر بارندگي در طي روزها و هفته‎ها ايجاد مي‎شود. 2.  سيلاب‎هاي ناگهاني : كه در اثر افزايش حجم آب رودخانه‎ها و درياچه‎ها ايجاد شده و با خود مرگ و مصدوميت افراد و تخريب منازل را به همراه دارد. اين سيلاب‎ها ممكن است بر اثر باران‎هاي سيل‎آسا، گردباد تخريب ديوارهاي سد و ذوب شدن سريع يخ به وجود آيد.  

[ شنبه بیست و یکم بهمن 1391 ] [ 22:0 ] [ علی ولی ]

[ ]

آخرين زلزله هاي بزرگ قرن حاضر در ايران


    از اين شوخي عاميانه گذشته كه مي گويند حضرت عزراييل گوشي تلفن همراهش را روي ويبره گذاشته بود كه ناگاه در زلزله يي اين همه آدم مردند، گويا ايران ما شوخي شوخي درست همانجايي قرار گرفته كه تلفن همراه جناب عزراييل آنجاست! از «اراك»، «اروميه»، «اصفهان» و «اهواز» در ميان مراكز استان هاي كشور بگذريم، مابقي نقاط شهري و روستايي ايران اوضاع شان خراب است: خيلي خراب. آنقدر كه اگر «نيشابور» همين دو هفته قبل بيش از 6 ثانيه لرزيده بود، معلوم نبود به جاي شيشه ها چه چيزهاي ديگري در اين شهر خرد مي شد. نيشابور كه روزگاري نقش دانشگاه «هاروارد» كنوني در امريكا را در ايران بازي مي كرده، دو بار در پي وقوع زلزله با خاك يكسان شده و دوباره از نو ساخته شده است. اين اتفاق براي تبريز نيز پيشتر روي داده بود و اين شهر از نو ساخته شده است. شايد نبايد اجازه دهيم كه اين بار آن ضرب المثل عاميانه خودنمايي كند كه « تا سه نشه بازي نشه!...» واقعيت اين است كه ايران در تاريخ خود ياد شهرهايي را جاي داده است كه در پي وقوع زمين لرزه با خاك يكسان شده اند و در پي آن شهر يا دوباره در همان محل ساخته شده يا با فاصله يي اندك در همان منطقه. اگر بم لحظات بيشتري در پنجم دي ماه 1382 لرزيده بود، حتما به سرنوشت طبس در 25 شهريورماه 1357 دچار مي شد. مي خواهيد بدانيد تاكنون كدام شهرهاي ايران اين تجربه ناخوشايند را داشته اند و آيا ممكن است براي پايتخت ما در قرن حاضر چنين سرنوشتي رقم بخورد؟
    حتما براي يك بار هم كه شده سنگي به آب انداخته ايد! بعد از برخورد سنگ ديده ايد كه چگونه اثر ورود سنگ به آب موجي دايره وار در آب ايجاد كرده است. زلزله هم مثل اثر آن سنگ، ولي در لايه هاي مختلف زمين عمل مي كند. در تعريف علمي زمين لرزه مي گويند امواجي كه از آزاد شدن سريع انرژي در لايه هاي زيرين زمين ايجاد مي شود و در همه جهات حركت مي كند، موجب لرزشي مي شود كه ما آن را زلزله مي ناميم. با اين وصف بايد اين واقعيت هيجان انگيز را قبول كنيم كه 90 درصد ايران را نقاط زلزله خيز تشكيل داده است. اين جمله هر شنونده يي را به ياد طب سوزني مي اندازد. فرض كنيد كشورمان بدن يك انسان باشد. حال طبيب طب سوزني تمام بدن را سوزن گذاشته است. همين وضع سبب شده تا جز همان چهار شهر بزرگي كه در ابتدا نام برديم، كمتر شهر بزرگي در كشورمان از گزند زلزله در امان باشد. از آن سو شهرهاي بزرگ كشورمان خاطره هاي تلخي را از زلزله در خود جاي داده اند: خاطره با خاك يكسان شدن! وقتي آخرين پنجشنبه دي ماه امسال دوباره نيشابور لرزيد، اين سوال در اذهان جريان گرفت كه مبادا تجربه با خاك يكسان شدن شهرهايمان را تجربه كنيم: پس تا اين اتفاق نيفتاده است نگاهي به اين رويداد تكان دهنده بيندازيم.
    
    آخرين زلزله هاي بزرگ قرن حاضر ايران
    اگر به پايگاه اينترنتي «پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله» سري بزنيد مي توانيد آخرين زلزله هاي كشور را بررسي كنيد. البته فكر نكنيد كه آخرين زلزله كشور مربوط به چند روز قبل خواهد بود. معمولانتايج بررسي هاي اين پايگاه نشان از آن دارد كه همين شب قبل هم زلزله يي آمده است! اما بزرگ ترين زلزله هاي ايران در قرن اخير 9 زلزله بوده است كه همگي با بزرگاي بيشتر از 5 در مقياس ريشتر ثبت شده اند. آخرين زلزله مربوط به نيشابور است با بزرگاي 5/6 ريشتر كه خوشبختانه تلفات جاني نداشته است. اما بيشترين تلفات مربوط به زلزله بم بود كه 6/6 ريشتر بزرگاي آن بوده است. زلزله سال گذشته دامغان 9/5 ريشتر بزرگي داشت، زمين لرزه بندرعباس در سال 1387 با مركزيت قشم بزرگايي 1/6 در مقياس ريشتر را ثبت كرد، زلزله بروجرد در سال 1385 نيز بزرگايي به همين اندازه داشت، قشم بار ديگر در سال 84 مركز زلزله يي 6ريشتري بوده است، سال 84 همچنين زلزله زرند با 4/6 ريشتر زلزله بزرگي در تقويم زلزله هاي كشورمان محسوب مي شود، زمين لرزه 3/6 ريشتري سال 1383 مازندران ديگر زلزله بزرگ كشور بوده، زلزله 6/6 ريشتري بم در دي ماه 1382 و زلزله سال 81 بوئين زهرا با 5/6 ريشتر بزرگا جزو زلزله هاي مهم به شمار مي آيند. اما جز همان زلزله بم در سال 82 مابقي اين زلزله ها قدرت تخريبي به آن حد نداشته اند كه عبارت با خاك يكسان شدن را براي آثارشان به كار برد.
    
     قوچان
    قوچان يكي از شهرهايي است كه زلزله 117 يا 118 سال قبل سببي خير شد و شهري مهندسي شده به معناي امروزي در موقعيت فعلي آن ساخته شد. قوچان كه در عهد اشكانيان با نام «آساك» خوانده مي شده، حدود 117 سال قبل در پي زلزله يي به طور كامل ويران شد. مردم قوچان در فاصله 14 كيلومتري قوچان ويران شده كه اينك «قوچان كهنه» خوانده مي شود، شهر جديد را بنا گذاشتند. اين زلزله انگيزه يي براي يكي از اهالي قوچان نيز شد تا به يك زلزله شناس تبديل شود. نصرالله كماليان با پدرش به خرابه هاي قوچان كهنه مي رفته و برايش اين سوال مطرح شده بود كه چه نيرويي سبب چنين ويراني شده است.
    
     نيشابور
    نيشابور زماني هاروارد ايران بوده است. همچنان هم به عنوان شهري فرهنگي - دانشگاهي مطرح است. اما همين نيشابور دو بار و در سال هاي 668 و 708 هجري قمري بر اثر زمين لرزه با خاك يكسان شده است. ميانگين تعداد زلزله ها در طول 1648 سال (از قرن سوم ميلادي)، 63 سال است. يعني نيشابور هر 63 سال يك بار، بر اثر زلزله ويران شده است. شايد بتوان نيشابور را نماد مقاومت در برابر زلزله ناميد زيرا در تاريخ اين شهر دست كم 7 زلزله به ثبت رسيده است. جالب است بدانيد نيشابور پيش از حمله مغول 47 محله معروف داشته كه مورد حمله قرار گرفتند اما «ابوعبدالله حاكم نيشابوري» در كتاب تاريخ نيشابور زلزله هاي اين شهر را ويرانگرتر از حمله مغول وصف كرده است. در واقع شهر نيشابور كنوني در پي زلزله هاي ويرانگر از محل قبلي در آنجا ساخته شده است. اما در شرح اين 7 زلزله: در سال 530 قمري با زلزله يي شهر نيشابور كاملاويران شد. نيشابور علاوه زلزله درگير سيل هم بوده است و آتش سوزي هم شهر را بي نصيب نگذاشته است از جمله آتش سوزي سال 538 قمري كه اين شهر را ويران كرد. بار ديگر در سال 555 قمري زلزله شهر را چنان ويران كرد كه مردم به «شادياخ» از توابع نيشابور رفتند. اما وصف تلخ درگير از ويراني نيشابور مربوط به سال 666 قمري در سده هفتم است. مورخان نوشته اند در پي اين زلزله تنها جمعيت 70 نفره يي از نيشابور كه در صحرا بودند زنده ماندند. بار ديگر نيز زلزله يي در سال 677 يا 678 قمري نيشابور را به زير خاك برده است. در وصف مابقي زلزله ها تنها از آنها به عنوان شديد ياد شده است. همه اين زلزله هاي ويرانگر از نظر تاريخي بعد از مرگ خيام رخ داده است.
    
     طبس
    اين شهر كويري كشورمان از جمله شهرهايي است كه در دوران معاصر با خاك يكسان شده است: زلزله يي با بزرگاي 7/8 در مقياس ريشتر، 25 شهريور 1357 كه 15 هزار قرباني گرفت. طبس تا قبل از اين زلزله منطقه يي با خطر نسبي زمين لرزه معرفي مي شد اما بعد از آن با بررسي هاي بيشتر زمين شناختي مشخص شد اين منطقه وضعيتي خاص دارد و در آن زلزله هايي با قدرت بالاامكان وقوع دارد. شهر جديد طبس در مجاورت شهري بنا شد كه اين زلزله ويرانش كرد.
    
    رودبار و منجيل
    اساسا زنگ خطر زلزله در ايران بعد از زلزله 7/4 ريشتري 31 خرداد 1369 به صدا درآمد و كمتر كسي زلزله طبس را به خاطر داشت. در اين زلزله كه حدود 60 ثانيه طول كشيد شهرهاي رودبار، منجيل و لوشان و 700 روستاي اطراف آنها نابود شدند. البته وضع لوشان بهتر از رودبار و منجيل بود. حتي سد منجيل در پي زلزله چنان آسيب ديد كه درياچه سد كاملاتخليه شد تا بازسازي انجام گيرد. مي گويند خسارت ناشي از اين زلزله 200 ميليارد دلار يعني چيزي حدود 200 هزار ميليون تومان (يعني يك 200 بنويسيم و 12 تا صفر جلويش بگذاريم!) شده است. بعد از اين واقعه كه تنها مي توان در وصفش گفت كه سهمگين بوده، ستاد مديريت بحران وزارت كشور شكل گرفت. همين طور سازمان نظام مهندسي نيز از صدقه سري همين زلزله تاسيس شد. البته مي گويند وقتي بيماري فوت مي كند فورا مي پرسند دكترش كي بوده ولي معمولامهندسان و معماران تا زلزله يي نيايد خرابكاري هايشان هويدا نمي شود.
    
    تبريز
    تبريز بارها بر اثر زلزله با خاك يكسان شده و دوباره از نو ساخته شده است. براساس شواهد موجود مهيب ترين زلزله تبريز 232 سال قبل روي داده و اين شهر را با خاك يكسان كرده است. تبريز همچنين 191 سال قبل نيز با زلزله يي به بزرگاي 7/6 در مقياس ريشتر لرزيده و ويران شده است. كارشناسان مي گويند تبريز جنبش و حركتي تقريبا روزانه دارد. روايت اهل ادب از زمين لرزه هاي ويرانگر تبريز حكايت از آن دارد كه اين شهر در سال هاي 434 و 244 هجري قمري نيز زمين لرزه هاي ويرانگري را تجربه كرده است.
    
    بويين زهرا
    شهرستان بويين زهرا واقع در استان قزوين، از جمله مناطقي است كه يكي از مخرب ترين زلزله هاي تاريخ معاصر ايران را پشت سر گذاشته است. در تاريخ 10 شهريورماه 1341، زلزله يي مرگبار با قدرت 2/7 ريشتر به ويراني كامل اين شهرستان و روستاهاي اطراف از جمله تاكستان، توفك، رودك، سگزآباد و رستم آباد، تخريب بناهاي تاريخي مانند قلعه باستاني رودك و مرگ حدود 20 هزار تن منتهي شد. شدت اين زلزله حتي در تهران نيز احساس شد. كشته شدگان اين زلزله سهمگين به طور دسته جمعي در قبرستان رودك به زير خاك رفتند. در پي وقوع اين زلزله غلامرضا تختي شخصا براي كمك به در خانه ها مي رفت. اين منطقه كه روي گسل زلزله واقع شده است، دو زمين لرزه ديگر در تاريخ 16 فروردين ماه 1292 با تلفات 1200 نفر، و اول تيرماه 1381 با تلفات 291 نفر را از سر گذرانده است.
    
     بهبهان
    به نظر مي رسد بهبهان قديمي ترين شهر ايران باشد كه زلزله سبب ايجاد آن و با خاك يكسان شدن شهر قبلي شده باشد. «ارجان» كه از زمان ساسانيان مركز مهم تجارت و زندگي بوده و هنوز هم بقاياي تمدن عيلامي در آن يافت مي شود در پي زلزله يي ويران شد. زلزله سبب شكسته شدن سدي بر رودخانه تاب (مارون كنوني) شد و شهر به زير آب رفت. مردمي كه از زمين لرزه در منطقه يي كه پيش از آن محل نيايش شان بود و بهان ناميده مي شد، گرد هم آمدند و براي چندگاهي آنجا زيستند. بعدها گروهي از مهاجران دياربكر (در تركيه كنوني) به اين افراد افزوده شدند و در محلي كه بهتر از «بهان» بود شهري را بنا كردند كه «بهبهان» ناميده شد.
    
     بم: يك قدم تا خاك
    گرچه قدرت زلزله بم آنقدر نبود كه 10 درصد باقي مانده شهر را هم ويران كند اما با بم چنان كرد كه هنوز اين شهر 8 سال پس از وقوع زلزله رنگ و روي آباداني به خود نگرفته است. جداي از آسيب هايي كه خود شهر ديد و قربانيان زيادي كه گرفت «ارگ بم» نيز كه از نظر تاريخي با ديوار چين مقايسه مي شود، تخريب شد. عمده ترين مشكل ناشي از زلزله بم هجوم مردم ديگر نقاط كشور براي كمك رساني بود. ترافيك در جاده هاي منتهي به بم از يكسو و ناهماهنگي در كمك رساني آسيب ديدگان را بيشتر آزرد. به هر حال زلزله بم نشان داد كه هنوز شهرهاي ما آمادگي با خاك يكسان شدن در پي زلزله را دارند.
    
     لار
    لار در استان فارس هم از همان نقاطي است كه زلزله امانش نداده اما امانش را نتوانسته ببرد. براساس شواهد تاريخي زلزله هاي فراواني لار را ويران كرده است كه از 700 سال پيش تاكنون در تاريخ ثبت شده است. تقريبا هر 45 سال يا 90 سال يك بار لار ويران شده است. زلزله قبلي در سال 1338 رخ داده است. لارستان در عصر صفويه به دليل واقع شدن در جاده تجاري اصفهان به خليج فارس از اهميت بسيار زيادي برخوردار بوده است.

[ شنبه بیست و یکم بهمن 1391 ] [ 21:34 ] [ علی ولی ]

[ ]

بیابان (1) ، منطقه ای با بارندگی اندک ، پوشش گیاهی کم و بی بهرگی از آبهای سطحی . خاک کم قوّت و غالباً شور، بادهای تند، هوای بسیار گرم در روز و بسیار سرد در شب و فرسایش شدید از ویژگیهای دیگر آن است ( رجوع کنید به کویر * ).

بیابان در زبان فارسی ، اعم از صحرا و کویر و هرگونه ناحیة خشک و بی آب و علف است . بیابان ، در واقع ، از جایی آغاز می شود که آبادی * (= ده ، شهر، نقطة مسکونی ، محل کشت و کار، زمین آبیاری شده ) پایان می یابد. در زبان فارسی برای انواع متفاوت بیابان و دسته بندی سرزمینهای بکلّی خشک ، خشک ، نیمه خشک و کم بارش و درجه بندی آنها، معیار علمی دقیقی در دست نیست .

البته بیابانِ نوعی بکلی خشک نیست و انواعی از گیا و زیا، در آن یافت می شود. بخشهای قابل توجهی از ایران حتی بعضی نواحی مرتفع را ـ جز درّه های سبز و مسکونی آنها ـ یا نواحی مرتفعی که بارش سالانة آنها حدود 350 میلیمتر است ، که البته این مقدار برای کشت دیمی کافی است ، مانند نواحی بسیاری در استانهای آذربایجان ، خراسان و کردستان و بلوچستانِ پاکستان و مشرق و مرکز افغانستان ، می توان بیابان قلمداد کرد. بیابانِ نوعی می تواند دشت پهناوری باشد با آبیاری کم و محدود، رشته کوههای نامنظّم و ناپیوسته و میانگین بارش 100 تا 400 میلیمتر در سال و عموماً در ماههای سرد، با رطوبت اندک ، تبخیر شدید و سریع و وزش بادهای تندی که در فصلهای گرم گاه هفته ها ادامه دارد. ذخیرة آبهای زیرزمینی در بیابانهای ایران گاه کافی و فراوان است . عمق چاهها تا سطح سفرة آب در نقاط مختلف تفاوت دارد و به صد متر هم می رسد.

در نواحی خشک ایران ، آبادیهایی که به آب دایمی دسترسی ندارند آب موردنیاز خود را معمولاً از ذخیرة آبهای زیرزمینی ، از جمله از طریق قنات ، تأمین می کنند. تبدیل کردن بیابان به آبادی ، تنها از راه دست یافتن به منابع آب میسر بوده ، و البته ثبات سیاسی و اقتصادی همواره به این روند کمک کرده است . جایی که امکان آبیاری و کشت وکار می یافت به آبادی ، و هرجا که این امکان را از دست می داد متروک و به بیابان تبدیل می شد. شاهدهای تاریخی ، بومشناختی و باستانشناختی بسیاری مؤیّد این نکته است . حتی اکنون نیز ویرانة آبادیهای بسیاری را می توان یافت که براثر همین عوامل ، رونق یافته یا حیات خود را از دست داده اند. بازتابی از این وضع را نیز دراین بیت رودکی می توان دید: بسا شکسته بیابان که باغ خرّم بود/ و باغ خرّم گشت آن کجا بیابان بود (صفا، ج 1، ص 384).

حدّ و مرز بیابان و آبادی ، نه تنها با عوامل طبیعی بلکه با علتهای تاریخی نیز تعیین می شده است . به دلایلی ، محلی را برای سکونت و آبادی ، مناسبتر از جاهای دیگر تشخیص می داده اند، و عوامل اجتماعی ـ اقتصادی و فرهنگی تأثیرهای خود را می گذاشته است .اقتصاد آبادیها، وضع بیابانهای مجاور را تحت تأثیر خود قرار می داده است . افزایش جمعیت ، رونق اقتصادی ، نیاز به فضاهای بیشتر از جملة عوامل مؤثری بوده که در روند تبدیل بیابان به آبادی کمک می کرده است . گیاهانی که کاربردهای خوراکی و دارویی داشته ، خار، هیزم ، زغال که سوخت آبادیها، کوره ها و کارگاههای صنعتی را تأمین می کرده ، از بیابانهای اطراف آبادیها آورده می شده است . چادرنشینانی که در این بیابانها زندگی می کردند، معیشت شان به اقتصاد آبادیها وابسته بود. آبادیها با سرمایه گذاری در زمینة احداث یا گسترش شبکة قناتها می توانستند از بیابانها و بیابان نشینها بهره برداری کنند.

حفظ امنیت آبادیها و راههای آنها که از بیابانها می گذشته ، از اهمّ مسائل بوده است . در همة نواحی خشک آسیا، خطر هجوم و حملة طوایف بیابانگرد به آبادیها و ناامن ساختن راهها و زندگی شهری ، همواره وجود داشته است . هرگاه که طوایف بیابانگرد، آبادیها را بی دفاع یا آسیب پذیر می یافتند، دست به یورش و تاراج می زدند، و این گونه یورشها در نقاط مختلف آسیا بارها و بارها تکرار شده است .

تفاوت سنتهای بیابانگردی و آبادی نشینی از تفاوتهای ریشه دار فرهنگی ایران است . جایگاهی که بادیه نشینی در ادبیات عرب دارد، بیابانگردی در ادب فارسی ندارد ] رجوع کنید به بدوی * ، عرب [ . بیابانگردی در ایران نقطة مقابل زندگی متمدّنانه تلّقی می شده است . ایرانیان از بیابانها می گذشتند، اما در

آنها اقامت نمی کردند. انحصار ادبی شهرها نیز اهمیت تاریخی بیابانها را نادیده گرفته است . انواع پیشداوریها دربارة بیابانگردها، از آثار همین انحصار است . گرایش غربیها در دوره های اخیربه زندگی ساده و ابتدایی در بیابان ، سبب شده است که تصوّرات کهن از تأثیر بومشناختی شیوة سنّتی زندگی بیابانگردی تقویت شود.

زندگی آبادی نشینی در ایران ، از تأثیرهای بیابان و فرهنگ بیابانگردی برکنار نبوده است . آبادی نشینان از رطوبت کم ، آفتاب فراوان ، افقهای باز، نور و رنگ بی مانند، شبهای خنک تابستان و روزهای گرم آفتابیِ بیابانهای اطراف بهره مند می شدند. گشت وگذار آبادی نشینان کنار جویبارها، گردش در هوای آزاد، اسب دوانی و سیزده بدر در بیابان بود. لذت بردن از بیابان و ایمن بودن و آسودن در آبادی ، نشانه ای از برداشت ایرانی از محیط طبیعی است که از دیرباز تاکنون ادامه یافته است . باغسازی عصر ساسانی در فضاهای پهناور اما محصور، کاستن از خطرهای بیابان و افزودن بر لذت آن بود.

در قرنهای اخیر، براثر افزایش جمعیت و گسترش آبادیها و تبدیل شدن آنها به شهرهای بزرگ ، محیط طبیعی بیابانها دستخوش تغییر شد. برای مثال ، سیّاحانی که در نیمة نخست قرن سیزدهم / نوزدهم از هند گذشته اند، به مشکلِ یافتن هیزم در بیابانها اشاره کرده اند (فارستر، ص 190). کوشش برای حفاظت از طبیعت و زیست بوم بیابانها از دهة 1330 ش /1950 آغاز شد (برای آگاهی بیشتر رجوع کنید به سازمان جنگلها و مراتع کشور * و سازمان حفاظت محیط زیست * ). خشکسالی طولانی مدت اواخر دهة 1340 ش /1960 و اوایل دهة 1350 ش / 1970 در چین ، هند، ایران ، پاکستان و صفحات ماوراءالنهر روند گسترش بیابانها را تشدید کرد. برای مقابله با این خطر، تدبیرهای تازه ای اندیشیده و سازمانهای جدیدی تشکیل داده اند، و مطالعه دربارة فنون و روشهای مؤثر بیابان زدایی / کویرزدایی آغاز شده است . ] وظیفة «مرکز تحقیقات مناطق کویری و بیابانی ایران * » (تأسیس 1354 ش ) شناسایی مناطق کویری و بیابانی ایران از لحاظ طبیعی ، انسانی ، اجتماعی و محیط زیست و استفاده از نتایج پژوهش در عمران مناطق کویری و بیابانی است

[ شنبه یازدهم آذر 1391 ] [ 20:51 ] [ علی ولی ]

[ ]

مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه